fa ارزیابی خفتگی شرطی اولیه بذر ارقام کلزای (Brassica napus) تولید شده در استان‌های گلستان و مازندران اکولوژی بذر Seed Ecology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><br> <br> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">چکیده</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">مبسوط</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span></span></strong><br> &nbsp;<strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">مقدمه</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">: خفتگی شرطی تحت عنوان حالتی پویا بین شرایط خفتگی و عدم خفتگی درنظر گرفته می‌شود. بذرهای دارای خفتگی شرطی بطور عمده در دامنه باریکتری از شرایط دمایی جوانه می‌زنند. این نوع از خفتگی معمولاً در بذرهای دارای خفتگی فیزیولوژیکی نشان داده شده است؛ اما در برخی از بذرهای تازه برداشت شده نیز خفتگی شرطی نشان داده شده است. هدف از این تحقیق بررسی این سوال بود که آیا بذرهای تازه برداشت شده کلزا فاقد خفتگی هستند یا دارای خفتگی شرطی می‌باشند.</span></span></strong><br> &nbsp;<strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">مواد و روش‌ها: این آزمایش به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 4 تکرار در آزمایشگاه تکنولوژی بذر پردیس ابوریحان دانشگاه تهران در سال 1397 انجام شد. در این آزمایش ابتدا بذرهای کلزا از 20 موقعیت جغرافیایی مختلف در دو استان گلستان و مازندران جمع‌آوری شدند. سپس اقدام به آزمون </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">جوانه‌زنی</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;"> در دماهای 5، 15، 20، 30 و 35 درجه سلسیوس شد و درصد و سرعت جوانه‌زنی بذرها ثبت شد. به منظور رفع خفتگی بذر کلزا از دو تیمار مختلف اسید جیبرلیک و پس‌رسی استفاده شد. به منظور اعمال تیمار پس‌رسی، بذرها درون پاکت کاغذی در محیطی خشک و تاریک به مدت 6 ماه انبار شده و سپس مورد آزمون قرار گرفتند. جهت اعمال تیمار اسید جیبرلیک نیز، محلول 100 میلی‌گرم در لیتر اسید جیبرلیک تهیه و به پتری‌ها اضافه شد و سپس درصد و سرعت جوانه‌زنی ثبت گردید.</span></span></strong><br> &nbsp;<strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">یافته‌ها: نتایج نشان داد که بذرهای تازه برداشت شده کلزا دارای خفتگی شرطی اولیه بودند و در دامنه باریکی از شرایط دمایی جوانه‌زنی داشتند. همچنین، دماهای کاردینال برای بذرهای تازه برداشت شده به‌ترتیب 45/4 و 8/27 درجه سلسیوس برای دماهای پایه و سقف بود. پس از اعمال تیمارهای اسید جیبرلیک و پس‌رسی بذرها در </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">دامنه</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">گسترده‌تری از دما جوانه‌زنی کردند و دماهای پایه و سقف به‌ترتیب به 74/1 و حدود 40 درجه سلسیوس رسید. همچنین، درصد جوانه‌زنی بذرهایی که توسط اسید جیبرلیک و پس‌رسی تیمار شده بودند در دماهای بالا و پایین افزایش یافت و این افزایش در درصد جوانه‌زنی در دماهای بالا بیشتر از دماهای پایین بود. همچنین تأثیر تیمار اسید جیبرلیک در رفع خفتگی بیشتر از تیمار پس‌رسی بود و تیمار پس‌رسی تأثیری حدواسط بین جیبرلیک و بذرهای تازه برداشت شده داشت.</span></span></strong><br> &nbsp;<strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج این آزمایش اعمال تیمارهای رفع خفتگی جیبرلیک اسید و پس‌رسی موجب رفع خفتگی شرطی اولیه کلزای تازه برداشت شده و افزایش دامنه دمایی جوانه‌زنی این بذور در دماهای بالا و پایین شد. در این بین تیمار اسید جیبرلیک (غلظت 100 میلی‌گرم در لیتر) بیشترین تأثیر را بر رفع خفتگی و افزایش گستره دمایی داشت. در بین ارقام این تغییرات در ظرفیت جوانه‌زنی در دو رقم هایولا 50 و تراپر بیشتر بوده و رقم هایولا 401 کمترین </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">تغییرات</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;"> را داشت.</span></span></strong><br> <br> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">جنبه‌های نوآوری:</span></span></strong><br> <span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">1- خفتگی شرطی ارقام کلزا تحت شرایط مختلف محیطی بررسی گردید.</span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">2- اعمال تیمارهای اسید جیبرلیک و پس‌رسی موجب رفع خفتگی شرطی اولیه در ارقام کلزا گردید.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><br> <br> <strong>Extended abstract</strong><br> <strong>Introduction:</strong> Conditional dormancy (CD) is a dynamic state between dormancy (D) and nondormancy (ND). Seeds at the conditional dormancy stage germinate over a narrower range of temporal conditions. Conditional dormancy is usually observed in seeds with physiological dormancy. However, primary conditional dormancy has also been seen in some freshly harvested seeds. The purpose of the present study was to investigate whether freshly harvested oilseeds have non-dormancy or conditional dormancy.<br> <strong>Materials and Methods</strong>: A factorial experiment was conducted based on a completely randomized design with four replications at Seed Technology Laboratory of Aburaihan Campus, University of Tehran, Iran, in 2018. In this experiment, seeds of rapeseed were collected from 20 different locations in Golestan and Mazandaran provinces. Following that, a germination test was carried out at different temperatures (5, 15, 20, 30, 35&deg;C), and the germination percentage and seed germination rate were recorded. In order to break seed dormancy, two treatments were used: gibberellic acid and after-ripening. For after-ripening treatment, seeds were stored in a paper bag in a dry and dark environment for 6 months. For gibberellic acid treatment, a solution of 100 parts per million (PPM) of gibberellic acid was prepared and added to the Petri dishes. Subsequently, the percentage and rate of germination were recorded.<br> <strong>Results:</strong> The results showed that freshly harvested seeds had primary conditional dormancy and germinated in a narrow range of temporal conditions. In addition, cardinal temperatures for freshly harvested seeds were 4.45 and 27.8 for bases and ceilings, respectively. Following gibberellic acid and after-ripening treatments, seeds germinated in a wider range of temperatures and base and ceiling temperatures reached 1.74 and about 40&deg;C, respectively. Thus, germination percentage of seeds treated with gibberellic acid and after-ripening increased at both high and low temperatures. However, the increase in germination percentage was higher at high temperatures than low temperatures. In addition, the effect of gibberellic acid treatment was more than that of after-ripening treatment on the release of dormancy, and after-ripening treatment had an intermediate effect between the gibberellic acid and freshly harvested seeds.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Conclusion: </strong>Based on the results of this experiment, the application of gibberellic acid and after-ripening treatments resulted in breaking the dormancy of freshly harvested seeds and increased germination temperature range at high and low temperatures. &nbsp;Of the two treatments, gibberellic acid had the greatest effect on breaking dormancy and increasing temperature range. Among the cultivars, these changes were maximum in the germination capacity of Hyola 50 and Trapar cultivars and Trapar cultivar had minimum changes.<br> &nbsp;<br> &nbsp;<br> <strong><em>Highlights:</em></strong><strong><em><span dir="RTL"></span></em></strong><br> 1-Conditional dormancy of oilseed cultivars was investigated under different environmental conditions.<br> 2-Application of gibberellic acid and after-ripening treatments resulted in breaking primary conditional dormancy in oilseed cultivars.<strong><span dir="RTL"></span></strong></div> سرعت جوانه‌زنی, خفتگی, دماهای کاردینال, مدل دندان‌مانند Germination rate, Dormancy, Cardinal temperature, dent-like Model 31 43 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-29-2&slc_lang=fa&sid=1 Keyvan Maleki کیوان ملکی keyvan.maleki@ut.ac.ir 10031947532846008947 10031947532846008947 No دانشگاه تهران Elias Soltani الیاس سلطانی elias.soltani@ut.ac.ir 10031947532846008948 10031947532846008948 Yes دانشگاه تهران Iraj Alahdadi ایرج اله دادی alahdadi@ut.ac.ir 10031947532846008949 10031947532846008949 No دانشگاه تهران Majid Ghorbani Javid مجید قربانی جاوید mjavid@ut.ac.ir 10031947532846008950 10031947532846008950 No دانشگاه تهران