fa تأثیر زوال بذر و پتانسیل آب بر شاخص‌های جوانه‌زنی و بیوشیمیایی بذر گیاه شنبلیله (Trigonella foenum-graecum) در دماهای مختلف اکولوژی بذر Seed Ecology پژوهشي Research <div dir="ltr" style="text-align: justify;"></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">چکیده مبسوط</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مقدمه</span></span></strong>: <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جوانه‌زنی بذر از اولین مراحل مهم‌ و پیچیده‌ در چرخه زندگی گیاهان است </span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و تحت تاثیر عوامل وراثتی و محیطی بسیاری قرار می‌گیرد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">عوامل مختلفی در جوانه‌زنی و استقرار گیاهچه تاثیرگذار هستند. از جمله این عوامل می‌توان به خصوصیات گیاه مادری (تغذیه، ژنتیک)، مرحله‌ی رسیدگی بذر در زمان برداشت و همچنین عوامل محیطی (دما، پتانسیل آب، تهویه و فشردگی خاک) اشاره کرد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بنیه بذر نیز به عنوان اولین جزء از کیفیت بذر تحت تاثیر زوال بذر در طی انبارداری کاهش می‌یابد. هدف از پژوهش حاضر بررسی واکنش جوانه‌زنی و بیوشیمیایی بذرهای زوال یافته گیاه شنبلیله در دامنه‌های دمایی و رطوبتی مختلف می‌باشد.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً </span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تصادفی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> با چهار تکرار در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج در سال 1395 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل بذرهای زوال یافته و بدون زوال در نه سطح دمایی (5، 10، 15، 20، 25، 30، 35، 40 و 45 درجه سانتی‌گراد) و هفت سطح پتانسیل اسمزی (صفر، 2/0-، 4/0-، 6/0-، 8/0-، 1- و 2/1- مگاپاسکال) بود. </span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها: در این آزمایش اثر زوال‌بذر، پتانسیل‌‌آب و برهمکنش آن‌ها در هر محیط بر شاخص‌های جوانه‌زنی (درصد و سرعت جوانه‌زنی و شاخص بنیه گیاهچه) و بیوشیمیایی (قندمحلول، پرولین، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">پروتئین</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> محلول و آنزیم کاتالاز) بذر گیاه شنبلیله معنی‌دار بود. نتایج نشان داد که در بذرهای زوال یافته مقادیر درصد و سرعت جوانه‌زنی و شاخص بنیه گیاهچه با کاهش پتانسیل اسمزی آب محیط در دماهای پایین‌تر و بالاتر از دمای 20 درجه سانتی‌گراد، کاهش و مقادیر ترکیبات بیوشیمیایی بذر (قند محلول، پروتئین محلول، پرولین و آنزیم کاتالاز) نیز افزایش یافت.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه گیری: به‌طورکلی شاخص‌های جوانه‌زنی و بیوشیمیایی بذر گیاه شنبلیله به ترتیب نسبت به پتانسیل‌های آب، زوال بذر و دمای جوانه‌زنی بذر حساسیت نشان می‌دهد. در شرایط کاهش پتانسیل اسمزی آب، دمای جوانه‌زنی کمتر از 20 درجه سانتی‌گراد منجر به افزایش مقاومت جوانه‌زنی بذر شنبلیله به پتانسیل منفی‌تر آب گردید.</span></span></strong><br> <br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جنبه‌های نوآوری:</span></span></strong></div> <ol> <li style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazaninmso-ascii-font-family: times new roman;"><span style="font-size:10.0pt;">بررسی خصوصیات جوانه‌زنی و بیوشیمایی بذرهای زوال‌یافته گیاه شنبلیله تحت سطوح مختلف پتانسیل اسمزی و دما</span></span></li> <li style="text-align: justify;">در مناطقی با پتانسیل اسمزی منفی‌تر بهتر است بذر شنبلیله در شرایطی با دماهای پایین‌تر از دمای 20 درجه سانتی‌گراد کشت گردد.</li> </ol> <div style="text-align: justify;"><br> <br> <strong>Extended abstract</strong><strong><span dir="RTL"></span></strong><br> <strong>Introduction: </strong>Seed germination is one of the first important and complex stages in the plant life cycle and is affected by many hereditary and environmental factors. Various factors affect germination and seedling establishment. Among these factors are the characteristics of the maternal plant (nutrition, genetics), seed treatment stage at harvest time, as well as environmental factors (temperature, water potential, and ventilation and soil compaction). Also, under the influence of seed loss during storage, seed vigor, which is known as the first component of seed quality, decrease. The aim of this study was investigation of germination and biochemichal responses of the aged seed of Fenugreek to different temperature and humidity ranges.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Materials and Methods: </strong>This experiment was conducted as a factorial based on a completely randomized design with four replications in the Laboratory of Seed Science and Technology, Faculty of Agriculture, Yasouj University in 2016. The experimental treatments consisted of nine levels of temperature (5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40 and 45 degrees Celsius), water potential included seven levels (zero (control), -0.2, -0.4, -0.6, -0.8, -1 and -1.2 MPa) and seed aging at two levels (no aged (control) and aged seed).<br> <strong>Results: </strong>In this experiment, the effect of seed aging, water potential and their interactions on each environment on germination indices (germination percentage and germination rate, length and weight vigor index) and biochemical indices (soluble sugar, proline, soluble protein and catalase enzymes) of Fenugreek seeds were significant. The results showed that in the aged seed the germination percentage and rate and seedling vigor index tended to decrease with water potential reduce in temperature lower and higher than 20 degrees Celsius, and the amount of biochemical components of the seed (soluble sugar, soluble protein, proline, and catalase enzyme) also increase.<br> <strong>Conclusion: </strong>In general, germination and biochemical indices of seed of Fenugreek are sensitive to water potentials, aging, and seed germination temperatures, respectively. In terms of osmotic potential decrese, the germination temperature of less than 20 &deg; C resulted in increased germination resistance of fenugreek seed to a more negative water potential.<br> &nbsp;<br> <strong><em>Highlights</em></strong><strong>:</strong></div> <ol> <li style="text-align: justify;">Study of germination and biochemical properties of fenugreek seed aged under different level of osmotic potantials and temperatures.</li> <li style="text-align: justify;">In areas with a lower osmotic potential it is better to cultivate Fenugreek seed at temperatures below 20 &deg;C.</li> </ol> <span dir="RTL"></span> بنیه بذر, پرولین, تنش خشکی, درصد جوانه‌زنی, قندمحلول, کاتالاز Catalase, Drought stress, Germination percentage, Proline, Seed vigor, Soluble Sugar. 105 128 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-1-10&slc_lang=fa&sid=1 Hasan Teimori حسن تیموری mr.hassanteaimory@gmail.com 10031947532846009081 10031947532846009081 No Yasouj University Hamidreza Balouchi حمیدرضا بلوچی balouchi@yu.ac.ir 10031947532846009082 10031947532846009082 Yes Yasouj University دانشگاه یاسوج Ali Moradi علی مرادی amoradi@yu.ac.ir 10031947532846009083 10031947532846009083 No Yasouj University دانشگاه یاسوج Elias Soltani الیاس سلطانی elias.soltani@ut.ac.ir 10031947532846009084 10031947532846009084 No Tehran University دانشگاه تهران