fa اثر تیمارهای پرایمینگ بذر استویا (Stevia rebaudiana) با اسید سالیسیلک، آهن و روی بر برخی صفات جوانه زنی و رنگیزه های فتوسنتزی تحت تنش خشکی فیزیولوژی بذر Seed Physiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><br> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">چکیده مبسوط</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">مقدمه: استویا (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;">Stevia rebaudiana</span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;"> Bert.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">) گیاهی علفی و چندساله متعلق به خانواده </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;">Astraceae</span></span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">است. گلیکوزیدهای استویول موجود در این گیاه 300-250 بار شیرین‌تر از ساکارز هستند و با وجود مزه شیرین، جذب بدن نمی‌شوند. استویا یک گیاه خود ناسازگار است و بذر حاصل از آن توانایی جوانه‌زنی پایینی دارد. به‌طورکلی، ظرفیت </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">جوانه‌زنی ضعیف بذرهای استویا مانع عمده‌ای برای کشت آن در مقیاس وسیع ایجاد کرده است. پرایمینگ یکی از روش‌های بهبود بذر است </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">که</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">می‌تواند</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">باعث</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">افزایش درصد</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">سرعت</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">جوانه‌زنی</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">در</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">شرایط</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">محیطی</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">تنش‌زا</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">شود؛ </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">بنابراین مطالعه حاضر به‌منظور بررسی تأثیر پرایمینگ با اسید سالیسیلیک (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;">SA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">) و عناصر ریزمغذی آهن (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;">Fe</span></span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">) و روی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;">Zn</span></span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">) بر برخی شاخص‌های جوانه‌زنی، رشد گیاهچه و همچنین محتوای رنگیزه‌های فتوسنتزی استویا تحت شرایط نرمال و تنش خشکی انجام شد.</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">کاملاً تصادفی با سه تکرار </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه شاهد تهران در سال 1396</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;"> اجرا گردید. فاکتورهای مورد بررسی شامل 4 سطح تنش خشکی (صفر، 3/0-، 6/0- و 9/0- مگاپاسکال) و 7 ترکیب پرایمینگ </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">با اسید سالیسیلیک، آهن و روی بودند، بذرهای خشک نیز به عنوان شاهد در نظر گرفته شدند. </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">در این آزمایش، آهن و روی به ترتیب از منابع سولفات آهن و سولفات‌روی</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">تأمین شدند</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">. </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">صفات مورد بررسی در این آزمایش شامل درصد جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، شاخص بنیه وزنی گیاهچه و محتوی رنگیزه‌های فتوسنتزی و کاروتنوئید بودند.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">یافته‌ها: </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">نتایج این آزمایش نشان دهنده حساسیت بیشتر طول ریشه‌چه نسبت به طول ساقه‌چه بود. با افزایش شدت تنش خشکی از صفر تا</span></span></strong> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">9/0- مگاپاسکال، محتوی رنگیزه‌های فتوسنتزی استویا به‌طور معنی‌داری در همه تیمارهای پرایمینگ کاهش یافتند، به‌گونه‌ای که کم‌ترین مقادیر کلروفیل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;">a</span></span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman;"><span style="font-size: 10pt;">b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;"> و کاروتنوئید در پتانسیل 9/0- مگاپاسکال مشاهده شدند. پیش‌تیمار با اسید سالیسیلیک + آهن + روی در بهبود خصوصیات جوانه‌زنی و محتوی کلروفیل استویا مؤثرتر از سایر تیمارها تحت شرایط نرمال و تنش خشکی بود. در بالاترین سطح تنش خشکی، کاربرد هم‌زمان آهن، روی و اسید سالیسیلیک صفات درصد جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، بنیه گیاه‌چه و محتوای کلروفیل کل را در استویا به ترتیب 7/55، 5/50، 3/74، 3/90 و 5/85 درصد در مقایسه با شاهد افزایش داد.</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong><br> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">نتیجه‌گیری: </span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">به طور کلی، می‌توان پرایمینگ بذر با عناصر ریز مغذی (آهن و روی) و اسید سالیسیلیک و به ویژه کاربرد توأم آن‌ها را جهت افزایش مقاومت استویا به تنش خشکی در مرحله جوانه‌زنی توصیه نمود.</span></span></strong><strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong><br> <br> <strong><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">جنبه‌های نوآوری:</span></span></strong></div> <ol> <li dir="RTL" style="text-align: justify; margin-top: 0cm; margin-right: 14.15pt; margin-bottom: 0pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl;" value="NaN"><span dir="RTL"><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">بروز تنش خشکی در مرحله جوانه‌زنی بر رشد و محتوی رنگیزه‌های فتوسنتزی استویا اثر معنی‌دار دارد.</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></li> <li dir="RTL" style="text-align: justify; margin-top: 0cm; margin-right: 14.15pt; margin-bottom: 0pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl;" value="NaN"><span dir="RTL"><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">پرایمینگ منجر به افزایش تحمل به خشکی استویا در مرحله جوانه‌زنی می‌شود.</span></span></span></li> <li dir="RTL" style="text-align: justify; margin-top: 0cm; margin-right: 14.15pt; margin-bottom: 0pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl;" value="NaN"><span dir="RTL"><span style="font-family: b nazanin;"><span style="font-size: 10pt;">کاربرد توأم اسید سالیسیلیک، آهن و روی در کاهش اثرات تنش خشکی مؤثرتر از کاربرد مجزای آن‌ها می‌باشد.</span></span></span></li> </ol> <div style="text-align: justify;"><br> <br> <strong>Extended abstract</strong><br> <strong>Introduction:</strong> Stevia (<em>Stevia rebaudiana</em> Bert.) is a herbaceous perennial plant that belongs to the family of Asteraceae. Stevia is a self-incompatible herb and the seeds resulting from this plant have low germination ability. Steviol glycosides found in this plant are 250-300 times sweeter than sucrose and despite their sweet flavor; they are not absorbed by the body. In general, the poor germination capacity of Stevia seeds is a major impediment for its large-scale cultivation. Priming is one of the seed enhancement techniques that could lead to an increase of germination percentage and germination rate under stress conditions. Therefore, the present study was conducted to evaluate the impact of priming with salicylic acid (SA), iron (Fe) and zinc (Zn) on some germination indices, seedling growth as well as the content of photosynthetic pigments in Stevia under normal and drought stress conditions.<br> <strong>Materials and methods: </strong>A factorial experiment using a completely randomized design was carried out in the Seed Science and Technology Laboratory of Agricultural College, Shahed University, in 2017<span dir="RTL">.</span> The factors studied comprised four levels of drought stress (0, &ndash;0.3, &ndash;0.6 and &ndash;0.9 MPa) and seven priming combinations with SA, Fe and Zn. Non-primed seeds (dry seeds) were also considered as control. In this experiment, Fe and Zn were supplied by sources of iron (II) sulfate heptahydrate (FeSO₄.7H₂O, 0.5%) and Zinc sulfate heptahydrate (ZnSO₄.7H₂O, 0.5%), respectively. The traits examined in this study included germination percentage, radicle length, plumule length, seedling weight vigor index and the content of photosynthetic pigments and carotenoid.<br> <strong>Results: </strong>The results of this experiment indicated that the plumule length was more sensitive to drought stress, as compared with the root length. With increased intensity of drought stress from 0 to &ndash; 0.9 MPa, the content of photosynthetic pigments in Stevia significantly decreased in all the priming treatments, so that the lowest amounts of chlorophyll a, b and carotenoid were observed at the potential of &ndash; 0.9 MPa. Priming with SA + Fe + Zn was found to be more effective than other treatments in improving the germination characteristics and the chlorophyll content of Stevia under normal and drought stress conditions. At the highest level of drought stress, germination percentage, radicle length, plumule length, seedling vigor index and total chlorophyll content increased by 55.7, 50.5, 74.3, 90.3 and 85.5%, compared with the control in the concurrent application of Fe, Zn, and SA.<br> <strong>Conclusion:</strong> In general, seed priming by micronutrient elements (Fe and Zn) and salicylic acid, and particularly their integrated application, could be recommended to increase the resistance of Stevia to drought stress in the germination phase.<br> &nbsp;<br> &nbsp;<br> <strong><em>Highlights</em></strong><strong>:</strong> <ol> <li value="NaN">Drought stress at the germination stage has a significant effect on the seedling growth and the content of photosynthetic pigments in Stevia.</li> <li value="NaN">Seed priming increases drought tolerance of Stevia at the germination stage.</li> <li value="NaN">The integrated application of SA, Fe, and Zn is more effective than their separate application to alleviate the drought-induced damaging effects.</li> </ol> </div> درصد جوانه‌زنی, اسید سالیسیلیک, سولفات آهن, سولفات روی, کلروفیل Chlorophyll, Ferrous sulfate, Germination percentage, Salicylic acid, Zinc sulfate 125 135 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-220-3&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Gorzi علیرضا گرزی ar.gorzi@shahed.ac.ir 10031947532846008970 10031947532846008970 No دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران Heshmat Omidi حشمت امیدی omidi@shahed.ac.ir 10031947532846008971 10031947532846008971 Yes دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران Abdolamir Bostani امیر بستانی Bostani@shahed.ac.ir 10031947532846008972 10031947532846008972 No دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران