fa تأثیر تنش خشکی مرحله زایشی بر ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر ژنوتیپ‌های بومی و اصلاح‌شده برنج (Oryza sativa) فیزیولوژی بذر Seed Physiology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">به‌منظور بررسی اثر تنش خشکی در مرحله زایشی بر ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر هفت ژنوتیپ برنج، آزمایشی در سال 1394 در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری بر دو گروه از بذرهای حاصل از تیمار تنش و شرایط طبیعی اجرا گردید. نتایج مقایسه‌های گروهی نشان داد که در بین بذرهای حاصل از شرایط بدون تنش، ارقام بومی شاخص و سرعت جوانه‌زنی، درصد آب بافت گیاهچه، طول ساقه‌چه و وزن خشک ریشه‌چه کمتری از ارقام اصلاح‌شده داشتند؛ اما از بین بذرهای حاصل از تنش، شاخص و سرعت جوانه‌زنی ارقام بومی نسبت به ارقام اصلاح‌شده بیشتر بود. از بین بذرهای رقم حساس و متحمل حاصل از شرایط بدون تنش</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">نیز شاخص، سرعت و درصد جوانه‌زنی رقم حساس نسبت به ارقام متحمل بیشتر بود. از سوی دیگر، از مقایسه بذرهای تنش دیده رقم حساس و متحمل مشخص گردید که تنش خشکی افزایش زمان تا 10، 50، 90 و 95 درصد جوانه‌زنی، درصد آب بافت گیاهچه و طول گیاهچه در رقم حساس نسبت به ارقام متحمل را در پی داشته است. در مجموع به‌نظر می‌رسد بروز تنش خشکی در مرحله زایشی بر ویژگی‌های جوانه‌زنی نسل بعد گیاه اثر معنی‌داری داشت هرچند نوع پاسخ بسته به میزان تحمل ژنوتیپ به تنش و منشأ ژنتیکی آن متفاوت بود.</span></span></span><br> <br> <strong><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">جنبه‌های نوآوری:</span></span></strong><br> <span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">1-&nbsp; بروز تنش خشکی در&nbsp; مرحله زایشی بر ویژگی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: medium;">‌</span></span></span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">های جوانه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: medium;">‌</span></span></span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">زنی بذر تولیدی برنج اثر معنی‌داری دارد</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: medium;">.</span></span></span><br> <span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">2-&nbsp; از بین بذرهای حاصل از تنش، شاخص و سرعت جوانه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: medium;">‌</span></span></span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">زنی ارقام بومی نسبت به اصلاح</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: medium;">‌</span></span></span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">شده برنج بیشتر بود</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: medium;">.</span></span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">3-&nbsp; تنش خشکی افزایش زمان جوانه‌زنی را در ارقام حساس نسبت به ارقام متحمل برنج در پی داشت.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">In order to study drought stress effect at the reproductive stage on seed germination characteristics of seven rice genotypes, an experiment was carried out at Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University in 2014. This study was conducted on drought-stressed seeds and seeds grown under normal conditions. The results of orthogonal mean comparison among non-stressed seeds showed that local genotypes had a lower germination index, germination rate, water percentage of seedling tissue, shoot length and root dry weight than the improved genotypes. Among stressed seeds, however, local genotypes had a higher germination index and germination rates than those of improved genotypes. Comparison of non-stressed seeds of susceptible and tolerant genotypes indicated that susceptible genotypes had a higher germination index, germination rate and germination percentage than tolerant genotypes. On the other hand, the comparison of the stressed seeds of susceptible and tolerant genotypes revealed that drought stress increased the time to 10, 50, 90 and 95% germination, water percentage of seedling tissue and plantlet length in susceptible genotypes, which were higher than those of tolerant genotypes. In conclusion, it seems that drought stress at reproductive stage has a significant effect on germination characteristics of the plant&rsquo;s following generation. However, their responses are different, depending on the level tolerance of the genotype to stress and genetic origin.<br> <br> <strong><em>Highlights:&nbsp;</em></strong><br> 1-&nbsp; Drought stress at reproductive stage has a significant effect on germination characteristics of the following generation of the rice plant.<br> 2-&nbsp; Among stressed seeds, local genotypes have a higher germination index and germination rates than those of the improved genotypes.<br> 3-&nbsp; Drought stress increases the time of germination in susceptible genotypes, which is higher than that in the tolerant genotypes.</div> بذر تنش دیده, جرمین, شاخص بنیه, ضریب آلومتریک Allometric coefficient, Drought stressed seeds, Germin, Vigor index 75 87 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-278-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Arhameh Fallah-Shamsi سیده ارحامه فلاح شمسی arhameh_fallahshamsi@yahoo.com 10031947532846004406 10031947532846004406 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hemmatollah Pirdashti همت اله پیردشتی pirdasht@yahoo.com 10031947532846004407 10031947532846004407 Yes گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیست‌فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Aliakbar Ebadi علی اکبر عبادی ebady_al@yahoo.com 10031947532846004408 10031947532846004408 No موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت Masoud Esfahani مسعود اصفهانی mesfahan@yahoo.com 10031947532846004409 10031947532846004409 No گروه زراعت، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان Mahmood Raeini محمود رائینی raeini@yahoo.com 10031947532846004410 10031947532846004410 No گروه آبیاری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری