fa ارزیابی خصوصیات جوانه‌زنی و تغییرات بیوشیمیایی دو رقم گندم (Triticum aestivum) تحت شرایط تنش سرب اکولوژی بذر Seed Ecology پژوهشي Research <p dir="ltr" style="text-align: justify;"></p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">چکیده مبسوط</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مقدمه: آلودگی فلزات سنگین امروزه یکی از مشکلات مهم محیط زیست می‌باشد. این دسته فلزات با تجمع در زنجیره غذایی خطرات بسیار زیادی برای بشر و جانداران دارند. در بین فلزات سنگین سرب به‌عنوان خطرناکترین فلز سنگین آلاینده محیط زیست بوده که بیشتر از طریق صنایع ساخت باطری‌های سربی، افزودنی‌های رنگ و بنزین، حشره کش‌ها، کودهای شیمیائی، اگزوز اتومبیل و لحیم کاری وارد محیط زیست می‌گردد. از این‌رو این پژوهش به‌منظور بررسی اثر سرب بر خصوصیات جوانه‌زنی و تغییرات بیوشیمیایی دو رقم گندم (ارقام چمران و کوهدشت) به اجرا درآمد.</span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش‌ها: به‌منظور </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ارزیابی خصوصیات جوانه‌زنی و تغییرات بیوشیمیایی دو رقم گندم تحت شرایط تنش سرب با استفاده از مدل سیگموئیدی سه پارامتره<span style="color:black;">، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصافی با سه تکرار انجام شد. عامل اول شامل</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دو رقم چمران و کوهدشت و عامل دوم شامل 6 تنش نیترات سرب (صفر، 25/0، 50/0، 75/0، 1 و 5/1 ‌میلی‌گرم در لیتر) بود.</span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها: نتایج نشان داد با افزایش سطوح نیترات سرب درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، درصد گیاهچه طبیعی، طول گیاهچه، وزن خشک گیاهچه و بنیه گیاهچه برای هر دو رقم کاهش یافت. نتایج مربوط به برازش مدل سیگموئیدی سه پارامتره نشان داد که حداکثر میزان صفات اندازه‌گیری شده</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و غلظتی از تنش سرب که صفات اندازه‌گیری شده به 50 درصد نهایی رسیدند مربوط به رقم چمران بود. بالاترین درصد جوانه‌زنی (96 درصد)، سرعت جوانه‌زنی (23 بذر در روز)، درصد گیاهچه طبیعی (33/93 درصد)، طول گیاهچه (07/13 سانتی‌متر)، وزن خشک گیاهچه (07/0 گرم) و بنیه گیاهچه (18/12) مربوط به رقم چمران و شرایط بدون تنش بود ولی با رقم کوهدشت اختلاف معنی‌داری نداشت. به‌طورکلی </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">با افزایش شدت تنش سرب از صفر به 5/1 میلی‌گرم بر لیتر، درصد جوانه‌زنی برای ارقام چمران و کوهدشت به‌ترتیب کاهشی 82 و 93 درصدی و درصد گیاهچه طبیعی کاهشی 95 و 100 درصدی را نشان داد. <span style="color:black;">با افزایش شدت تنش فلز سنگین سرب میزان پرولین و آنزیم کاتالاز در هر دو رقم افزایش یافت. </span>در هر دو رقم با افزایش شدت تنش میزان پروتئین به‌شدت کاهش یافت.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری: به‌طورکلی نتایج نشان داد که تنش سرب به‌طور معنی‌داری بر شاخص‌های جوانه‌زنی و کاتالاز، پرولین و پروتئین گندم تأثیر داشت. در نهایت می‌توان بیان داشت که در مناطق با تجمع فلز سنگین سرب می‌توان با انتخاب رقم مناسب تا حدودی خسارات ناشی از تنش سرب را جبران نمود که از بین دو رقم چمران و کوهدشت جهت کشت در چنین شرایطی رقم چمران به‌نظر مناسب‌تر می‌باشد.</span></span></strong><br> <br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جنبه‌های نوآوری:</span></span></strong></p> <ol> <li style="margin-top: 0cm; margin-right: 21.2pt; margin-bottom: 0.0001pt; unicode-bidi: embed; text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بررسی اثر تنش سرب بر خصوصیات جوانه‌زنی بذر گندم.</span></span></li> <li style="margin-top: 0cm; margin-right: 21.2pt; margin-bottom: 0.0001pt; unicode-bidi: embed; text-align: justify;">استفاده از تابع سه پارامتره سیگموئیدی جهت بررس<span b="" style="font-size: 10pt; font-family: ">ی روند تغییرات بیوشیمیایی و جوانه‌زنی بذر گندم تحت شرایط تنش سرب.</span></li> </ol> <p style="text-align: justify;"><br> <br> <strong>Extended abstract</strong><br> <strong>Introduction:</strong> Heavy metal pollution is one of the most serious environmental problems. These metals which accumulate in food chain bring about a lot of hazards to both humans and animals. Among heavy metals, lead is considered to be the most dangerous heavy metal in the environment. It contaminates the environment through the lead-acid battery industry, paint and gasoline additives, insecticides, chemical fertilizers, car exhaust pipes and soldering. The objective of this study was to investigate the effect of Pb(NO₃)₂ on germination characteristics and biochemical changes of two wheat cultivars (Chamran and Kohdasht cultivars).<br> <strong>Materials and Methods:</strong> The objective of this research was to evaluate germination and biochemical changes of two wheat cultivars under Pb(NO₃)₂ stress, using three-parameter sigmoid model. The experimental design adopted was factorial with a completely randomized design, as the base design, with 3 replications. The first factor was 2 wheat cultivars (Kohdasht and Chamran), and the second factor was 6 levels of Pb(NO₃)₂ (0, 0.25, 0.5, 0.75, 1 and 1.5 mg.L).<br> <strong>Results:</strong> The results showed that with increases in levels of Pb(NO₃)₂ stress, germination percentage, germination rate, normal seedling percentage, seedling length, seedling weight and seed vigor index reduced for both wheat cultivars. The results of fitting three-parameter sigmoidal to characteristics indicated that the highest characteristics and X50 were obtained from the Chamran cultivar. The highest germination percentage (96%), germination rate (23 seeds per day), normal seedling percentage (93.33%), seedling length (13.07 cm), seedling weight (0.07) and seedling vigor index (12.18) were obtained from the Chamran cultivar under non-stress conditions. Pb(NO₃)₂ stress increased proline and catalase activity but reduced protein, proline and protein for the Chamran cultivar, as compared with the Kohdasht cultivar.<br> <strong>Conclusion:</strong> Generally speaking, the results showed that Pb(NO₃)₂ had a significant effect on germination characteristics and catalase, proline and protein of wheat. Finally, it could be said that in copper-accumulated areas, choosing proper cultivars can slightly mitigate the damages caused by copper. The Chamran cultivar seems to be a better candidate for these conditions.<br> &nbsp;<br> <strong><em>Highlights</em></strong><strong>:</strong></p> <ol> <li dir="LTR">Evaluation of the effect of Pb(NO₃)₂ stress on germination characteristics of wheat.</li> <li dir="LTR">Using three-parameter sigmoid model for the evaluation of biochemical changes and germination of wheat under Pb(NO₃)₂ stress.</li> </ol> جوانه‌زنی, پروتئین, پرولین, کاتالاز, مدل Catalase, Proline, Protein, Sigmoid model 15 28 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-155-4&slc_lang=fa&sid=1 Ali Tabatabaei علی طباطبایی tabataba4761@yahoo.com 10031947532846009064 10031947532846009064 No Omid Ansari امید انصاری ansari_o@ut.ac.ir 10031947532846009065 10031947532846009065 Yes Gorgan University of Agricultural Science and Natural Resources دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان