fa واکنش جوانه‌زنی بذر سویا رقم ویلیامز به عصاره آبی توق (Xanthium spp) و سلمه‌تره (Chenopodium album) فیزیولوژی بذر Seed Physiology پژوهشي Research <span style="font-size:14px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">چکیده مبسوط</span></strong></span> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></strong> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مقدمه: تداخل علف‌های هرز و گیاه زراعی از طریق رقابت برای منابع محیطی و دگرآسیبی باعث ایجاد خسارت در گونه زراعی می‌شود. دگرآسیبی به اثر بازدارنده یا تحریک‌کننده مستقیم یا غیرمستقیم گیاهی بر گیاهان دیگر از طریق تولید ترکیبات شیمیایی وارد شده به محیط، گفته می‌شود. با وجود اینکه اثر دگرآسیبی عصاره اندام‌های هوایی دو علف هرز توق و سلمه‌تره بر جوانه‌زنی برخی گیاهان زراعی بررسی شده است، اما تاکنون تحقیقات محدودی در خصوص ارزیابی اثر دگرآسیبی آن‌ها بر رشد گیاهچه سویا انجام شده است. در این تحقیق اثر غلظت‌های مختلف عصاره آبی اندام‌های هوایی دو گیاه هرز سلمه‌تره و توق بر جوانه‌زنی و شاخص‌های رشد گیاهچه سویا در دو شرایط پتری‌ و گلدان مورد مطالعه قرار گرفت.</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش‌ها: به‌منظور بررسی اثر دگرآسیبی عصاره اندام‌های هوایی توق و سلمه‌تره بر جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچه سویا، تحقیقی در آزمایشگاه بذر واحد علوم و تحقیقات خوزستان در دو محیط کشت پتری‌‌و گلدان در سال 1390 انجام شد. اثر چهار غلظت عصاره آبی اندام‌‌های هوایی دو علف‌هرز توق و سلمه‌تره شامل 25، 50، 75 و 100 درصد و شاهد آب مقطر به‌صورت دو آزمایش جداگانه هر یک به‌صورت طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار بر جوانه‌زنی و رشد گیاهچه سویا ارزیابی شد. در هر گلدان تعداد پنج عدد بذر سویا با عمق دو سانتی‌متر کاشته شد. عصاره‌های موردنظر دو هفته پس از سبز شدن به‌صورت محلول‌پاشی به گلدان‌ها اضافه گردید. گلدان‌ها پس از اعمال تیمارهای موردنظر بر اساس ارزیابی چشمی سیستم استاندارد اروپا (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EWRC</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) ارزیابی شدند. </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها: با افزایش غلظت عصاره هر دو گیاه، صفات وابسته به جوانه‌زنی و رشد گیاهچه سویا به‌طور معنی‌دار کاهش یافت. در محیط کشت گلدان، با افزایش غلظت عصاره، وزن خشک ریشه گیاه سویا کاهش یافت به‌طوری که بیشترین وزن خشک ریشه مربوط به تیمار شاهد با 64 میلی‌گرم و کمترین آن‌ها مربوط به اثر عصاره آبی علف هرز توق با غلظت 100 درصد با نه میلی‌گرم بود. اثر غلظت‌های مختلف عصاره آبی سلمه‌تره بر صفات مورد مطالعه در هر دو شرایط پتری‌ و گلدان نسبت به توق بیشتر بود، به نحوی که درصد جوانه‌زنی بذر سویا در واکنش به غلظت‌های 25، 50، 75 و 100 درصد عصاره آبی توق به ترتیب 17، 20، 34 و 54 درصد و در سلمه‌تره به ترتیب 57، 84، 7/96 و 100 درصد، نسبت به شاهد آب مقطر کاهش یافت. مقایسه میانگین داده‌های ارزیابی چشمی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EWRC</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) نشان داد که با افزایش غلظت عصاره سلمه‌تره به 100 درصد، میزان آسیب‌دیدگی سویا 50 درصد افزایش یافت. در هر دو غلظت مذکور اثر سوختگی برگ سویا در عصاره سلمه‌تره بیشتر از توق بود. بیشترین میزان سوختگی برگ بر اساس شاخص </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EWRC</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در غلظت‌های 75 و 100 درصد از عصاره‌های توق و سلمه مشاهده شد.</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد، اثر غلظت‌های مختلف عصاره آبی سلمه‌تره بر جوانه‌زنی و رشد گیاهچه سویا رقم ویلیامز در هر دو شرایط پتری‌ و گلدان نسبت به توق بیشتر بود. به نحوی که درصد جوانه‌زنی در غلظت‌های 25، 50، 75 و 100 درصد عصاره آبی توق به ترتیب 17، 20، 34 و 54 درصد و در سلمه‌تره به ترتیب 57، 84، 7/96 و 100 درصد، نسبت به شاهد کاهش یافت. از سوی دیگر، محلول‌پاشی عصاره‌های توق و سلمه‌تره نکروزه شدن و خشک شدن برگ‌های سویا را به دنبال داشت. با توجه به نتایج به نظر می‌رسد در صورت عدم کنترل مؤثر علف‌های هرز به‌ویژه سلمه‌تره در مزارع سویا، خسارت‌های ناشی از ترشح ترکیبات دگرآسیب، به کاهش معنی‌دار جوانه‌زنی و رشد گیاهچه منجر خواهد شد.</span></span></strong></div> <br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جنبه‌های نوآوری:</span></span></strong> <ol> <li dir="RTL" style="margin-right:42.5pt;text-align:justify;" value="NaN"><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در این پژوهش اثر دگرآسیبی دو علف هرز مهم سویا بر جوانه‌زنی و رشد گیاهچه این گیاه زراعی با یکدیگر مقایسه شدند که تحقیقات محدودی به این موضوع پرداخته‌اند.</span></span></span></li> <li dir="RTL" style="margin-right:42.5pt;text-align:justify;" value="NaN"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'b nazanin'; line-height: 1.6em;">واکنش جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچه به عصاره اندام‌های هوایی در دو محیط کشت بذری (پتری دیش) و گلدانی ارزیابی شد.</span></li> </ol> <strong>Extended abstract</strong> <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction: </strong>Interference caused through weeds&rsquo; and crops&rsquo; competition for environmental resources and allelopathy brings about damage in crop species. Allelopathy is defined as a direct or indirect inhibiting or provoking effect of a plant on other plants through the production of chemical compounds introduced into the environment. Although the allelopathic effects of the shoot extracts of <em>Xanthium </em>spp and <em>Chenopodium </em><em>album</em> on the germination of some crops have already been investigated, very few studies have so far been conducted to evaluate their adverse effects on soybean seedling growth. The aim of this study was to investigate the effect of different concentrations of aqueous extract of cocklebur and lambsquarters on germination and soybean seedling growth indices under Petri and Pot conditions.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Materials and Methods: </strong>In order to study the allelopathic effects of Cocklebur and Common lambsquarters on germination and seedling growth of soybean, two separate experiments were conducted under petri and pot conditions. In this experiment, the effects of aqueous extract concentrations (25, 50, 75 and 100%) of cocklebur and common lambsquarters were evaluated on seed germination of soybean in a completely randomized design with three replications. In each pot, five soybean seeds were planted with a depth of 2 cm. The extracts were added to the pots for 2 weeks after emergence. <span dir="RTL"></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Results: </strong>Allelopathic effect of common lambsquarters extract concentrations was higher than that of cocklebur in both experiments. Germination percentage (GP) reduction under 25, 50, 75 and 100% concentrations of common lambsquarters was 57, 84, 96.7 and 100%, respectively. GP reduction under the same concentrations of cocklebur was 17, 20, 34 and 54%, respectively. In the pot culture conditions, the root dry weight of soybean decreased with increases in extract concentration, so that the highest root dry weight belonged to the control treatment with 64 mg and the lowest values belonged to the effect of aqueous extract of weed with a concentration of 100%. The results on the EWRC scale showed that the soybean leaflet damages increased as the extract concentrations increased. The highest leaf damages were obtained in 75 and 100% of cocklebur and <em>Chenopodium</em> concentrations. The negative impacts of common lambsquarters were higher than those of cocklebur.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion: </strong>In general, the results of this study showed that the effects of different concentrations of the lambsquarters extract on germination and soybean growth of the Williams cultivar were higher under both Petri and pot conditions. The percentage of germination in the concentrations of 25, 50, 75 and 100% of the aqueous extract of cocklebur was 17%, 20%, 34% and 54%, respectively, and in lambsquarters, it decreased by 57%, 84%, 96% and 100%, respectively, compared to the control. On the other hand, spraying the extracts of lambsquarters and cocklebur caused necrosis and drying of soybean leaves. According to the results, in the absence of effective control of weeds, especially lambsquarters, in soybean farms, the damage caused by allelopathic elements will lead to a significant reduction in germination and seedling growth.<span dir="RTL"></span></div> &nbsp;<br> &nbsp;<br> <em>Highlights</em>: <ol> <li style="text-align: justify;" value="NaN">In this study, the allelopathic effect of two important soybean weeds on germination and seedling growth of this crop were compared, which had been under-researched.<span dir="RTL"></span></li> <li style="text-align: justify;">Seed germination reaction and seedling growth were evaluated for the extract of aerial parts in two seed culture conditions of petri dish and&nbsp;potted seedlings.</li> </ol> دگرآسیبی, درصد جوانه‌زنی, توق, سلمه‌تره, سویا Allelopathy, Cocklebur, Chenopodium,Germination persentage, Soybean 137 146 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-267-1&slc_lang=fa&sid=1 Adel Modhej عادل مدحج adelmodhej2006@yahoo.com 10031947532846009055 10031947532846009055 Yes Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر Rozbeh Farhoudi روزبه فرهودی rfarhoudi@gmail.com 10031947532846009056 10031947532846009056 No Iran, Shoushatar, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر Sanaz Edalat ساناز عدالت edalat_sanaz@yahoo.com 10031947532846009057 10031947532846009057 No Iran, Shoushatar, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر