fa ارزیابی توان دگرآسیبی عصاره‌ی آبی بومادران (Achillea wilhelmsii) بر جوانه‌زنی و رشد خردلی کاذب (Hirshfeldia incana) و جوی هرز وحشی (Hordeum glaucum) اکولوژی بذر Seed Ecology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">علف‌های هرز تهدید جدی برای کشاورزی محسوب می‌شود. استفاده از ویژگی دگرآسیبی گیاهان به‌ویژه گیاهان دارویی، نقش مهمی در مدیریت و کنترل علف‌های هرز ایفا می‌کند و می‌تواند فرصت مناسبی برای پیدایش علف‌کش‌های طبیعی و نسل جدیدی از بازدارنده‌های رشد باشد. این تحقیق به‌منظور بررسی توان دگرآسیبی عصاره آبی بومادران بر دو علف هرز خردلی کاذب و جوی هرز وحشی انجام گرفت. دو آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">طرح کاملاً</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">تصادفی با 3 تکرار در دو بخش آزمایشگاهی و کشت گلدانی انجام شد. تیمارهای</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">آزمایش شامل عصاره‌ی آبی اندام‌های (گل، برگ و ریشه) گیاه بومادران در 4 سطح 1، 2 و 5 درصد و شاهد (آب مقطر) بودند. نتایج</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">نشان داد</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">که</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">بیشترین</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">درصد</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">جوانه‌زنی جوی هرز</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">و خردلی کاذب در</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">تیمار</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">شاهد به ترتیب 100 و 91 درصد</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">بود و</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">جوانه‌زنی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">آن‌ها</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">تحت</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">عصاره‌های برگ و گل بومادران</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">با</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">غلظت</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">5 درصد به صفر رسید. غلظت‌های بالاتر از 2 درصد عصاره‌ی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">بومادران سرعت</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">و</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">ساقه‌چه را در جوی هرز وحشی و خردلی کاذب به‌طور</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">معنی‌داری</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">نسبت</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">به</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">شاهد</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">کاهش</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">داد. بر اساس یافته‌های این تحقیق عصاره‌ی برگ و گل بومادران دارای اثر دگرآسیبی قوی بوده و جوانه‌زنی بذرهای جوی هرز وحشی و خردلی کاذب و هم‌چنین رشد آن‌ها را به میزان زیادی کاهش داد که این امر می‌تواند در تولید</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">علف‌کش‌هایی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">با</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">منشأ</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">طبیعی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">مورداستفاده</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">قرار گیرد</span></span></span><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: times new roman,serif;">.</span></span><br> <br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جنبه‌های نوآوری: </span></span></strong> <ol> <li dir="RTL" style="margin-right:14.15pt;text-align:justify;" value="NaN"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">عصاره آبی بومادران جوانه‌زنی و رشد جوی هرز وحشی و خردلی کاذب را به میزان زیادی کاهش می‌دهد. </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"></span></span></li> <li dir="RTL" style="margin-right:14.15pt;text-align:justify;" value="NaN"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از عصاره آبی بومادران جهت تولید علف‌کش‌هایی با منشأ طبیعی می‌توان استفاده کرد.&nbsp;</span></span></li> </ol> </div> <div style="text-align: justify;">Weeds pose a serious threat to farmers. Using allopathic properties of the plants, especially those of the medicinal plants, has an important role in controlling weeds. This study was conducted to examine the allelopathic potential of <em>Achillea wilhelmsii</em> in germination of <em>Hirshfeldia incana</em> and <em>Hordeum glaucum</em>. A factorial experiment was conducted, adopting a completely randomized design with three replicates in both libratory and pot cultivation. Organ extracts (flower, leaf and root) of <em>Achillea wilhelmsii</em> in four concentrations were used, namely: 1, 2 and 5%. In addition, distilled water was used as a control. The result showed that the greatest percentages of the germination of <em>Hordeum glaucum</em> and <em>Hirshfeldia incana</em> were in the distilled water, which were 100 and 91%, respectively and that their germination reached zero percent under extraction of leaf and flower with a concentration of 5%. The concentration higher than 2% of the extraction of <em>Achillea wilhelmsii</em> significantly decreased germination, length of radicle and aerial part, fresh and dry weight of shoot and root, leaf area index and amount of chlorophyll in <em>Hordeum glaucum</em> and <em>Hirshfeldia incana</em>, in contrast with distilled water. The results showed that leaf and flower extraction of <em>Achillea wilhelmsii</em> had allopathic effects. In addition, it had impacts on germination and growth of the seeds of <em>Hordeum glaucum</em> and <em>Hirshfeldia incana</em>, which could be used in the production of natural herbicides.<br> <br> <strong><em>Highlights:</em></strong> <ol> <li>&nbsp;Aqueous extrac of <em>Achillea wilhelmsii</em> significantly decreases germination and growth of <em>Hordeum glaucum</em> and <em>Hirshfeldia incana</em>.</li> <li>Aqueous extrac of <em>Achillea wilhelmsii</em> can be used to produce the natural herbicides.</li> </ol> </div> بومادران, جوی هرز وحشی, خردلی کاذب, علف کش طبیعی, گیاه دارویی Achillea wilhelmsii, Hordeum glaucum, Hirshfeldia incana, Natural herbicide, Medicinal plant 19 31 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-261-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Mohammadzadeh Nasrabad Olya زهرا محمد زاده نصر آباد علیا mohamadzadeh.zahra2014@gmail.com 10031947532846004372 10031947532846004372 No Yasouj University دانشگاه یاسوج Ahmad Mohtadi احمد مهتدی a.mohtadi@yu.ac.ir 10031947532846004373 10031947532846004373 Yes Yasouj University دانشگاه یاسوج