fa بررسی رفتار جوانه‌زنی و خواب بذر در علف‌های هرز سلمه‌تره (Chenopodium album)، پیچک صحرایی (Convolvulus arvensis) و دم‌روباهی سبز (Setaria viridis) در باغ‌های پسته رفسنجان اکولوژی بذر Seed Ecology پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify; text-indent: 14.2pt;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:b nazanin;">به‌منظور بررسی رفتار جوانه‌زنی و روش‌های شکستن خواب بذر توده‌های مختلف علف</span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b nazanin;">های هرز سلمه‌تره، پیچک و دم‌روباهی سبز، سه آزمایش فاکتوریل دوعاملی جداگانه در سال 1393 در آزمایشگاه زراعت دانشگاه ولیعصر رفسنجان انجام گرفت. عامل اول بذرهای علف‌های هرز مورد بررسی از باغ‌های پسته 5 منطقه رفسنجان (مرکزی، انار، کشکوئیه، کبوترخان و نوق) بود. عامل دوم تیمارهای شکستن خواب بذرهای سلمه‌تره شامل شاهد (آب مقطر)، نیترات پتاسیم در غلظت‌های 500 و 1000 پی‌پی‌ام، خراش‌دهی با اسید سولفوریک غلیظ در زمان‌های 5 و 10 دقیقه و سرمادهی مرطوب در زمان‌های 1، 3 و 5 هفته، تیمارهای شکستن خواب بذرهای پیچک شامل شاهد، خراش‌دهی با سمباده، خراش‌دهی با اسید سولفوریک در زمان‌های 20 و 30 دقیقه و خراش‌دهی با آبجوش در زمان‌های 15 و 30 دقیقه و تیمارهای شکستن خواب بذرهای دم‌روباهی سبز شامل شاهد، اسید جیبرلیک در غلظت‌های 250، 500 و 1000 پی‌پی‌ام، نیترات پتاسیم در غلظت‌های 500 و 1000 پی‌پی‌ام، سرمادهی مرطوب در زمان‌های 1، 3 و 5 هفته بودند. آزمایش‌ها برای هر گونه به‌طور مجزا به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 4 تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که توده بذری، روش‌های شکستن خواب و برهمکنش توده بذری و روش‌های شکستن خواب اثر معنی‌داری بر درصد جوانه‌زنی و متوسط زمان جوانه‌زنی بذرهای علف هرز هر سه گونه داشت به‌طوری که تیمار 5 هفته سرمادهی مرطوب در بذرهای سلمه‌تره توده نوق با میانگین جوانه‌زنی 97 درصد و متوسط زمان جوانه‌زنی 22/1 روز، تیمار خراش‌دهی با سنباده در بذرهای پیچک توده کبوترخان (98 درصد) و تیمار 1000 پی‌پی‌ام اسید جیبرلیک در بذرهای دم‌روباهی سبز توده کبوترخان (60 درصد) بالاترین درصد جوانه‌زنی را داشتند و سریع‌تر جوانه زدند. همچنین با افزایش وزن هزار دانه علف‌های هرز مورد بررسی، درصد جوانه‌زنی نیز افزایش یافت.</span></span><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">In order to study the seed germination behavior and dormancy breaking methods of three weed species (i.e., <em>Chenopodium album</em>, <em>Convolvulus arvensis and Setariaviridis</em>) of pistachio orchards in Rafsanjan, Iran, three separate factorial experiments (with 2 factors) were conducted based on a completely randomized design with four replications, at the Faculty of Agriculture, Vali-E-Asr University of Rafsanjan, Iran, in 2014. Weed seeds were collected from five different regions of Rafsanjan, such as Markazi, Anar, Koshkoiyeh, Kabotarkhan and Nogh. Dormancy breaking treatments for <em>Chenopodium album</em> involved distilled water (control), KNO₃(at 500 and 1000 ppm), chemical scarification by sulfuric acid (for 5 and 10 min), and cold stratification (for 1, 3 and 5 weeks). Treatments for <em>Convolvulus arvensis</em> involved distilled water (control), scarification by sandpaper, chemical scarification by sulfuric acid (20 and 30 min), and boiling water (for 15 and 30 min). Treatments for <em>Setaria viridis</em> involved distilled water (control), gibberellic acid (250, 500 and 1000 ppm), KNO₃(500 and 1000 ppm), and cold stratification (for 1, 3 and 5 weeks). The results showed that seed germination percentage (SGP) and mean germination time (MGT) of three weed species were significantly different among weed populations and dormancy breaking methods. For <em>Chenopodium album,</em> cold stratification of 5 weeks resulted in highest SGP (97%) in Nogh population. For <em>Convolvulus arvensis</em> and <em>Setaria viridis</em>, the highest SGP was obtained after scarification by sandpaper (98% in Kabotarkhan population) and using 1000 ppm gibberellic acid (60% in Kabotarkhan population), respectively. In addition, increasing the weight of 1000 seeds in the three weed species in question increased SGP.<br> &nbsp;<br> &nbsp;</p> اسید جیبرلیک , خراش‌دهی, خواب بذر, سرمادهی مرطوب, نیترات پتاسیم Cold Stratification, Gibberellic Acid, KNO3, Scarification, Seed Dormancy 71 88 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-250-1&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Alinaghizadeh مصطفی علی نقی زاده m.a.naghizadeh@gmail.com 10031947532846004315 10031947532846004315 Yes of Department of Agricultural, Payame Noor University (PNU), Iran گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور Mohammad Khajeh-Hosseini محمد خواجه حسینی Saleh@um.ac.ir 10031947532846004316 10031947532846004316 No Department of Crop Science, Ferdowsi University of Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی مشهد Seyed Ahmad Hosseini سید احمد حسینی s.ah_hosseini@yahoo.com 10031947532846004317 10031947532846004317 No Department of Agronomy Science, Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر رفسنجان Mohammad Hasan Rashed Mohasel محمد حسن راشد محصل mhrashed@um.ac.ir 10031947532846004318 10031947532846004318 No Department of Crop Science, Ferdowsi University of Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی مشهد