fa اثر اکسین و سیتوکینین بر برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی گیاهچه و جوانه‌زنی بذر استویا (Stevia rebaudiana Bertoni) فیزیولوژی بذر Seed Physiology پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify; text-indent: 14.2pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این تحقیق به‌منظور بررسی کارایی پیش‌تیمار هورمونی در افزایش قدرت جوانه‌زنی و رشد اولیه گیاهچه،</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشگاه شاهد در سال 1394 به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی در 4 تکرار اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل 5 سطح هورمون اکسین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) (ایندول-3-استیک اسید) در غلظت‌های صفر، 1/0، 5/0، 1 و 5/1 میلی‌گرم بر لیتر و 5 سطح هورمون سیتوکینین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PBA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) (تتراهیدروپیرانیل بنزیل آدنین) در غلظت‌های صفر، 5/0، 1، 5/1 و 2 میلی‌گرم بر لیتر بودند. نتایج نشان داد که کاربرد دو هورمون و اثرات متقابل آن‌ها، اثر معنی‌داری بر همه صفت‌های مورد ارزیابی از جمله درصد جوانه‌زنی، مقدار زیست‌توده، محتوای آب نسبی برگ و محتوای رنگیزه‌های فتوسنتزی داشت. بیشترین درصد جوانه‌زنی (66/66 درصد) در 5/1 میلی‌گرم بر لیتر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به همراه 1 میلی‌گرم بر لیتر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PBA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به‌دست آمد. پیش‌تیمار</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">5/0 میلی‌گرم بر لیتر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PBA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">1/0 میلی‌گرم بر لیتر</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> IAA </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشترین طول ساقه‌چه (به ترتیب 28/1 و 17/1 سانتی‌متر) را نشان داد. ضریب جوانه‌زنی با افزایش سطوح </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> از 1/0 تا 5/1 میلی‌گرم بر لیتر، 5/12</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">درصد کاهش یافت. بیشترین محتوای آب نسبی (73/42 و 38/37 درصد) به ترتیب در </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PBA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> 5/0 میلی‌گرم بر لیتر و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> 5/1 میلی‌گرم بر لیتر به دست آمد. ترکیب (0+1/0 میلی‌گرم بر لیتر)</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> IAA+PBA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر طول ریشه‌چه و گیاهچه اثر مثبتی داشت. غلظت‌های بالایی از </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PBA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کمترین مقدار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر روی مقدار زیست‌توده نتیجه‌ای یکسان نشان داده و بالاترین مقدار (33/4 میلی‌گرم) با ترکیب تیماری این دو غلظت به دست آمد.</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رنگیزه‌های فتوسنتزی نیز از این دو هورمون تأثیر پذیرفتند به‌طوری که تأثیر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر این صفت بیش از </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PBA</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بود.</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مشخص شد که اکسین و سیتوکنین موجب افزایش جوانه‌زنی و بهبود شاخص‌های مورفوفیزیولوژیک و درنتیجه عملکرد استویا می‌گردد.</span></span><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">The present study was conducted to investigate the efficiency of hormonal pretreatment on increasing germination and early growth of seedling in the Seed Technology Laboratory of Shahed University in 2015 as a factorial experiment, adopting a completely randomized design with 4 replications. The treatments were: 5 levels of IAA (indole-3-acetic acid) namely, zero, 0.1, 0.5, 1 and 1.5 mg/L and 5 levels of PBA (Tetrahydro pyranyl &shy;benzyl&shy; adenine), which were zero, 0.5, 1, 1.5 and 2 mg/L. Analysis of variance showed that the use of the two hormones and their interactions had a significant effect on all traits such as seed germination, biomass, leaf relative water content and photosynthetic pigments. The highest percentage of germination (66.66%) was obtained in 1.5 mg/L IAA with 1 mg/L PBA. 0.5 mg/L PBA and in 0.1 mg/L IAA the longest shoot (1.28 and 1.17 cm, respectively) was obtained. Germination coefficient decreased by about 12.5% by increasing IAA from 0.1 to 1.5 mg/L. The greatest relative water content (42.73% and 37.38%) was obtained with 0.5 mg/L PBA and 1.5 mg/L IAA, respectively. Combination of IAA+PBA (0.1+0 mg/L) had a positive effect on both the length of the root and seedling. The high concentration of PBA and the lowest amount of IAA had similar results in terms of plant biomass. The highest plant biomass (4.33 mg) was obtained in seeds treated with 2 mg/L of cytokinin and 0.1 mg/L of auxin. Photosynthetic pigments were also affected by these two hormones through the IAA was more effective than PBA. The finding was that auxin and cytokinin increase germination and improve the morpho-physiological indicators and thus increase the yield of Stevia.<br> &nbsp;</p> ایندول-3-استیک اسید, تتراهیدروپیرانیل بنزیل‌آدنین, ضریب جوانه‌زنی, زیست‌توده Indole-3-acetic acid, Tetra ‌hydro pyranyl ‌benzyl ‌adenine, Germination coefficient, Biomass 57 70 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-220-2&slc_lang=fa&sid=1 Razieh Sarami راضیه صارمی r.sarami@shahed.ac.ir 10031947532846004312 10031947532846004312 No Shahed University دانشگاه شاهد Heshmat Omidi حشمت امیدی omidi@shahed.ac.ir 10031947532846004313 10031947532846004313 Yes , Agricultural College and Medicinal Plant Research Center, Shahed University Tehran, Tehran, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی و مرکز تحقیقات گیاهان دارویی دانشگاه شاهد تهران Abdol amir Bostani عبدالامیر بستانی Bostani@shahed.ac.ir 10031947532846004314 10031947532846004314 No Shahed University دانشگاه شاهد