پژوهشهای بذر ایران

تأثیر پرایمینگ بذر با ویتامین U روی جوانه‌زنی بذر و خصوصیات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهچه آفتابگردان (Helianthus annuus) تحت تنش شوری

هانیه سعادت

چکیده مبسوط
مقدمه: تنش های محیطی از جمله شوری منجر به تولید بیش از حد گونه های فعال اکسیژن می شود که در سطوح بالا می تواند باعث آسیب اکسیداتیو، اختلال در عملکرد غشای لیپیدی، غیرفعال کردن آنزیم ها و مانع از فعالیت های متابولیک گیاه شود. شوری از طریق تنش اسمزی، سمیت یونی، کمبود جذب عناصر ضروری و آب، تولید رادیکال های آزاد، تخریب غشای سلولی و کاهش تقسیم سلولی رشد گیاهچه را تحت تأثیر قرار می دهد. پرایمینگ بذر روشی سریع، آسان، کم هزینه و مؤثر برای بهبود جوانه زنی است. پرایمینگ، تیمار بذر قبل از کاشت است که در آن بذرها به طور کامل درون محلول های ویژه غوطه ور می شوند و تا زمان استفاده بعدی خشک می شوند. پرایمینگ بذر به جوانه زنی کمک کند تا تنش شوری را با خنثی کردن سمیت یونی یا با ارتقای سازوکار های دفاعی کاهش دهد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر پرایمینگ بذر با ویتامین U (S- متیل متیونین) روی جوانه زنی و خصوصیات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهچه آفتابگردان تحت تنش شوری اجرا گردید.
مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1402 انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار سطح شوری (صفر، 50، 100 و 150 میلی مولار کلریدسدیم) و سه سطح ویتامین U (صفر (آب مقطر)، 2 و 4 میلی مولار) بود.
یافته ها: نتایج نشان داد که شوری شاخص های جوانه زنی و رشد شامل سرعت و درصد جوانه زنی، میانگین جوانه زنی روزانه، طول گیاهچه، وزن خشک گیاهچه و شاخص طولی و وزنی گیاهچه را کاهش داد، ولی پرایمینگ بذر با سطوح مختلف ویتامین U به ویژه سطح 4 میلی مولار این صفات را بهبود بخشید. سرعت جوانه زنی روزانه حدود 25 درصد نسبت به شاهد شوری بیشتر بود و در پرایمینگ با ویتامین U نسبت به شاهد (آب مقطر) حدود 32 درصد کاهش نشان داد. فعالیت آنزیم کاتالاز، پراکسیداز، سوپراکسید دیسمیوتاز و محتوای پرولین گیاهچه حاصل از بذرهای پرایمینگ یافته با ویتامین U نسبت به شاهد (آب مقطر) به ترتیب 9، 8، 32 و 47 درصد افزایش یافت. سطوح شوری محتوای کل پروتئین بذر را کاهش داد، به طوری که، کمترین محتوای کل پروتئین (384/0 میلی گرم بر گرم وزن تر) در شوری 150 میلی مولار به دست آمد. میانگین مدت جوانه زنی و محتوی مالون دی آلدئید گیاهچه در پرایمینگ با غلظت 4 میلی مولار ویتامین U بدون شوری به ترتیب در حدود 73 و 21 درصد نسبت به شاهد (آب مقطر) و شوری 150 میلی مولار کاهش داشت.
نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان داد که پرایمینگ بذر آفتابگردان با ویتامین U با غلظت 4 میلی مولار مؤثرترین روش برای بهبود جوانه زنی و صفات بیوشیمیایی می باشد و با تحریک آنزیم های پاداکسیدانی، اثرات مضر شوری بر برخی صفات در گیاهچه آفتابگردان را کاهش داده و رشد گیاهچه را بهبود بخشد.

جنبه های نوآوری:

پرایمینگ بذر با استفاده از ویتامین U سبب بهبود برخی شاخص های جوانه زنی بذر آفتابگردان تحت شرایط شوری گردید.
پرایمینگ بذر با ویتامین U محتوای مالون دی آلدئید گیاهچه را کاهش و مقدار پرولین و پروتئین آن را افزایش داد.
غلظت 4 میلی مولار پرایمینگ بذر با ویتامین U تأثیر بهتری بر شاخص های جوانه زنی بذر و صفات بیوشیمیایی گیاهچه نشان داد.

ارزیابی شاخص های جوانه زنی و رشد اولیه گیاهچه کاملینا (Camelina sativa) در پاسخ به تنش های اسمزی و شوری

محدثه شمس الدین سعید

چکیده مبسوط
مقدمه: رشد و نمو و در نهایت تولید محصول در گیاهان تحت تأثیر عوامل محیطی متعدد قرار می گیرند. خشکی و شوری عمده تنش های محیطی هستند که بر تمامی مراحل جوانه زنی، رشد گیاه، ساختار اندام و فعالیت آن ها آثار جبران ناپذیر برجا می گذارد. مرحله جوانه زنی و استقرار گیاهچه حساسیت بیشتری نسبت به تنش های اسمزی و شوری دارند، در نتیجه ارزیابی شاخص¬های جوانه زنی تحت شرایط تنش به منظور کشت گیاه در محیط¬های خشک و شور اهمیت دارد.
مواد و روش ها: به منظور بررسی تأثیر غلظت های مختلف تنش اسمزی و شوری بر جوانه زنی و رشد اولیه گیاهچه کاملینا (Camelina sativa)، دو آزمایش بصورت جداگانه در قالب طرح کاملا تصادفی در آزمایشگاه دانشکده کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال 1402 اجرا شد. در آزمایش نخست برای ایجاد پتانسیل اسمزی از محلول پلی اتیلن گلایکول (PEG6000) با غلظت های 2/0-، 4/0- و 6/0- مگاپاسکال و در آزمایش دوم از NaCl با غلظت های 50، 100 و 150 میلی مولار استفاده گردید. همچنین از آب مقطر برای ایجاد سطح تنش صفر (شاهد) در هر دو آزمایش استفاده گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که تنش ملایم اسمزی (MPa 2/0-) و شوری (mM 50) اثر نامطلوب معنی دار بر استقرار گیاهچه نداشت، ولی افزایش شدت تنش های اسمزی و شوری، درصد و سرعت جوانه زنی، شاخص طولی بنیه گیاهچه، وزن خشک گیاهچه، طول ریشه چه، وزن خشک ریشه چه، طول ساقه چه و وزن خشک ساقه چه را بطور معنی داری کاهش داد. بطوری که تنش خشکی 6/0- مگاپاسکال، طول و وزن خشک ریشه چه و طول و وزن خشک ساقه چه را به ترتیب حدود 4/40، 4/57، 2/49 و 3/53 درصد نسبت به شاهد کاهش داد. بالاترین سطح تنش شوری (150 میلی مولار) موجب کاهش 8/37، 8/56، 3/45 و 4/55 درصد به ترتیب در طول و وزن خشک ریشه چه و طول و وزن خشک ساقه چه در مقایسه با شاهد گردید. افزایش محتوی مالون دی آلدهید، کربوهیدرات های محلول و میزان آمینو اسیدهای آزاد در تنش متوسط (MPa 4/0-) و شدید (MPa 6/0-) اسمزی و تنش شوری 100 و 150 میلی مولار مشاهده گردید.
نتیجه گیری: از آنجا که کاملینا گیاه جدیدی در ایران است، ارزیابی پاسخ این گیاه به سطوح مختلف تنش اسمزی و شوری در مرحله جوانه زنی و رشد اولیه گیاهچه، امکان کشت و توسعه آن را در اراضی دیم مناطق مختلف کشور فراهم می سازد. بنظر می رسد که تنش ملایم خشکی (MPa 2/0-) و شوری (mM 50) تأثیر نامطلوب معنی داری روی شاخص های جوانه زنی کاملینا نداشت ولی چنانچه سطح تنش از حد تحمل گیاه بالاتر رود منجر به کاهش مولفه های جوانه زنی گردید. البته توصیه کشت این گونه گیاهی نیازمند مطالعه پایداری، سازگاری و خصوصیات زراعی-اکولوژیکی آن می باشد.

جنبه های نوآوری:

کشت و ترویج کاملینا، ابتدا مستلزم تحقیقات بنیادی در خصوص بررسی کلیه مولفه های جوانه زنی و رشد اولیه گیاهچه تحت شرایط تنش های خشکی و شوری می باشد.
آستانه تحمل گیاهچه کاملینا نسبت به پتانسیل های آبی مختلف و تنش شوری بررسی گردید.
حساسیت مولفه های جوانی زنی به تنش شوری بیشتر از تنش اسمزی بود.

بهبود خصوصیات جوانه‌زنی و طول عمربذر گیاه سیاه شور (Suaeda fruticosa) در مواجهه با تنش شوری با استفاده از هورمون پرایمینگ و شوک حرارتی بعد از پرایمینگ

فرزاد شریف زاده

چکیده مبسوط
مقدمه: جهت بهبود جوانه زنی بذر در شرایط تنش های محیطی از جمله شوری، یکی از راهکارها استفاده از پرایمینگ بذر می باشد. علی رغم این مزیت پرایمینگ، معمولاً طول عمر بذرهای پرایم شده کاهش می یابد. استفاده از تیمارهای پس از پرایمینگ همچون شوک حرارتی می تواند طول عمر بذرهای پرایم شده را بهبود بخشد. در این تحقیق تأثیر پرایمینگ بذر با اسید سالیسیلیک، متیل جاسمونات و براسینواستروئید در مواجهه با تنش شوری و همچنین تأثیر شوک حرارتی بعد از پرایمینگ بر بهبود طول عمر بذرهای پرایم شده مورد بررسی قرار گرفت.
مواد و روش ها: تحت آزمایش های جداگانه تأثیر پرایمینگ بذر با مواد هورمونی همچون متیل جاسمونات در سه غلظت 1، 100 و 1000 میکرومولار و براسینو استروئید در سه غلظت 25، 75 و 100 میلی گرم در لیتر روی افزایش میزان شاخص های جوانه زنی بذر گیاه سیاه شور Suaeda fruticosa (L.) Forssk در مواجهه با تنش شوری مورد بررسی قرار گرفت. در هر دو هورمون مورد مطالعه از دماهای پرایمینگ 5، 10 و 15 درجه سلسیوس به مدت های 1 و 2 روز استفاده گردید. تیمار هورمونی بذر با اسید سالیسیلیک در غلظت 25 میلی گرم در لیتر و مدت 2 روز و در دمای 10 درجه سلسیوس بدست آمده از نتائج قبلی (منتشر نشده) جهت مقایسه با تیمارهای مورد آزمایش استفاده شد. به منظور تعیین مناسب ترین تنش پیری تسریع شده جهت ارزیابی و تعیین بهترین تیمار شوک حرارتی، از آزمایش پیری تسریع شده بذرها به مدت دو، چهار، شش، هشت و ده روز استفاده شد. در این تحقیق جهت بهبود طول عمر بذر های پرایم شده از تیمار شوک حرارتی دماهای 30، 35 و 40 درجه سلسیوس و مدت های 1، 2، 3 و 4 ساعت بعد از پرایمینگ بذر استفاده گردید.
یافته ها: هر دو تیمار پرایمینگ بذر با متیل جاسمونات و براسینو استروئید همه صفات جوانه زنی مورد آزمایش را نسبت به شاهد (بدون پرایمینگ) بطور معنی داری افزایش دادند. این مقدار افزایش در مورد صفاتی همچون در صد جوانه زنی، شاخص بنیه و طول گیاهچه در حالت پرایمینگ بذر با متیل جاسمونات به ترتیب 4/46، 67 و 41 درصد و در مورد پرایمینگ با براسینواستروئید به ترتیب 32، 44 و 38 درصد بود. در این تحقیق همچنین انجام آزمایش شوک حرارتی در دمای 40 درجه سلسیوس به مدت چهار ساعت بعد از پرایمینگ، اثرهای مثبت و معنی داری روی بهبود جوانه زنی داشت و اعمال تیمار مذکور به میزان 60% جوانه زنی در انتهای دوره پیری را نسبت به شاهد (بدون اعمال تیمار شوک حرارتی) افزایش داد.
نتیجه گیری: علی رغم افزایش معنی دار درصد جوانه زنی توسط هر یک از مواد هورمونی متیل جاسمونات و براسینواستروئید، مقایسه بهترین ترکیب تیماری این مواد با اسید سالیسیلیک نشان داد که تیمار آماده سازی بذر با اسید سالیسیلیک 25 میلی گرم در لیتر به مدت دو روز در دمای 10 درجه سلسیوس پتانسیل جوانه زنی بیشتری در شرایط تنش شوری داشت. همچنین تیمار شوک حرارتی پس از پرایمینگ بطور معنی داری طول عمر بذر پرایم شده را افزایش داد.

جنبه های نوآوری:

تیمار پرایمینگ بذر بطور معنی داری صفات جوانه زنی بذر گیاه سیاه شور را در مواجهه با تنش بحرانی شوری افزایش می دهد.
با افزیش دوره پیری، بذرهای پرایم شده بطور معنی داری با افت جوانه زنی در مقایسه با شاهد مواجه می شوند.
شوک حرارتی پس از پرایمینگ، می تواند طول عمر بذرهای پرایم شده را بطور معنی داری نسبت به بذرهای شاهد افزایش دهد.

واکنش شاخص‌های جوانه‌زنی و رشدی گیاهچه‎‌های پنج گونه علف‌هرز تحت تاثیر دگرآسیبی عصاره برگ گیاه سرو خمره‌ای (Thuja orientalis)

حمزه امیری

چکیده مبسوط
مقدمه: دگرآسیبی همان جنگ شیمیایی گیاهان است. امروزه تلاش جهانی بشر در کشاورزی به سمت استفاده کمتر از سموم شیمیایی و معرفی روش های جدید زیستی برای مهار علف های هرز، اختصاص یافته است. از راهکار های پیشنهادی جهت مدیریت علف های هرز، می توان به جداسازی دگرآسیب رسان های شیمیایی از گیاهان و استفاده آن ها به عنوان علف کش های طبیعی اشاره کرد.
مواد و روش ها: تحقیق حاضر به منظور بررسی برخی خصوصیات جوانه زنی و بیوشیمیایی علف های هرز قاصدک (Taraxacum officinale)، بومادران (Achillea millefolium)، ترشک (Rumex acetosa)، ختمی (Althaea officinalis)، تاج خروس (Amaranthus retroflexus) تحت تأثیر غلظت های عصاره ی آبی برگ سرو خمره ای انجام شد. آزمایش بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار صورت گرفت. عصاره های آبی برگ سرو خمره ای در غلظت های صفر، 5،10،20 و 30 درصد مورد استفاده قرار گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که عصاره آبی برگ سرو خمره ای بر تمامی صفات مورد بررسی اثر معنی داری داشت و بیشترین اثر بازدارندگی مربوط به غلظت 30 درصد عصاره بود به طوریکه در علف هرز قاصدک، بومادران، ترشک، ختمی و تاج خروس درصد جوانه زنی (33/93، 55/88، 3/48، 36/27و 5/40 درصد)، سرعت جوانه زنی (100، 36/76، 28/39، 72/71و 47/57 درصد)، ضریب جوانه زنی (100، 6/79، 56/39، 78/71و 47/51 درصد)، شاخص جوانه زنی (2/57، 6/72، 61/84، 5/72و 6/85 درصد)، حداکثر درصد جوانه زنی(9/67، 7/48، 4/61، 9/70و 57 درصد)، ارزش جوانه زنی(2/43، 39، 9/46، 53و 8/59 درصد)، سرعت جوانه زنی روزانه (100، 5/77، 56/39، 9/70و 02/56 درصد)، شاخص بنیه بذر(9/96، 7/92، 5/97، 2/93و 1/92 درصد) و محتوای نسبی آب (1/53، 35/38، 37/35، 65/37و 1/47 درصد) به ترتیب نسبت به شاهد کاهش یافت در حالی که متوسط زمان جوانه زنی(6/51، 6/71، 7/50، 3/60و 5/60 درصد) و نشت یونی(23/24، 15، 33/18، 3/17و 23/20 درصد) به ترتیب نسبت به شاهد افزایش یافت. نتایج این پژوهش نشان داد که بذر گیاه قاصدک نسبت به اثرات بازدارنده عصاره آبی برگ گیاه سرو خمره ای از بذر سایر علف های هرز مطالعه شده حساس تر است.
نتیجه گیری: با توجه به حضور ترکیبات مونوترپنی از قبیل آلفا پینن، سابینن، بتا فلاندرن و دلتا کارن و همچنین ترکیبات فنولی در گیاه سرو خمره ای به نظر می رسد اثرات دگرآسیبی این گیاه عمدتا به دلیل حضور این متابولیت های ثانویه باشد. وجود اثرات دگرآسیبی قابل توجه عصاره آبی برگ سرو خمره ای در غلظت های بالا می تواند آن را به ابزاری بالقوه، کارآمد و دوستدار محیط زیست در مهار پنج گونه علف ه رز مطالعه شده (قاصدک، بومادران، ترشک، ختمی، تاج خروس) در این پژوهش تبدیل کند.

جنبه های نوآوری:

عصاره برگ گیاه سرو خمره ای دارای اثرات دگرآسیبی قابل توجهی بر جوانه زنی بذر گیاهان مورد مطالعه است.
از بین بذر های مورد مطالعه بذر گیاه قاصدک نسبت به بقیه در برابر عصاره آبی گیاه سرو خمره ای حساس تر است.
عصاره آبی برگ گیاه سرو خمره ای با آسیب به غشا های سلولی سبب اثرات نامطلوب بر رشد و جوانه زنی گیاهان مورد مطالعه خواهد شد.

بررسی جوانه‌زنی، محتوای ترکیبات ذخیره‌ای و فعالیت آنزیمی در بذرهای بالنگو شهری (Lallemantia iberica) و شیرازی (Lallemantia royleana) در شرایط پیری طبیعی و مصنوعی

آرزو پراور

چکیده مبسوط
مقدمه: تولید بذر با کیفیت بالا، یکی از نگرانی های اصلی صنعت کشاورزی است. طول عمر بذر که چندین دهه را در بر می گیرد برای حفاظت از منابع ژنتیک گیاه نیز مهم است. شرایط نگهداری، یعنی میزان رطوبت بذر، رطوبت نسبی ذخیره سازی، گازها (اکسیژن، نیتروژن، کربن دی اکسید و غیره) و دما عوامل اساسی هستند که طول عمر بذر را تعیین می کنند. در میان تیمارهای پیری، تیمار اکسیژن بیشترین تاثیر منفی را بر جوانه زنی بذر، فعالیت های متابولیکی ذخیره ای و فعالیت آنزیمی بذرهای خشک دارد. بذرهای بالنگو شهری و شیرازی دارای ترکیبات اسید چرب بالا، به ویژه اسید لینولنیک ( 56-67 درصد) است که دارای اثرات مفید مهمی برای سلامتی است. با این حال تعداد زیادی از بذرهای بالنگو شهری و شیرازی به دلیل شرایط نامناسب ذخیره سازی توسط اکثر کشاورزان دچار زوال می شوند. هدف از این مطالعه بررسی چگونگی تاثیر شرایط مختلف نگهداری، به ویژه پیری طبیعی، پیری کنترل شده، پیری با اکسیژن و نیتروژن بر جوانه زنی، فعالیت های شیمیایی، محتوای ذخائر متابولیسمی و آنزیمی بذر خشک بالنگو شهری و شیرازی است.
مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار در آزمایشگاه علوم بذر دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد در سال 1400 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل محیط ذخیره سازی (شاهد، پیری طبیعی، پیری کنترل شده، پیری با فشار اکسیژن و نیتروژن (کنترل کننده تیمار پیری با اکسیژن)) و گونه گیاهی (بالنگو شهری (Lallemantia iberica) و شیرازی (Lallemantia royleana)) بود.
یافته ها: نتایج نشان داد که در هر دو گونه، پیری با اکسیژن بیش ترین تاثیر منفی را بر میزان جوانه زنی، بنیه بذر، محتوای ترکیبات ذخیره ای بذر و فعالیت آنزیم های آلفا و بتا آمیلاز در مقایسه با پیری کنترل شده و پیری طبیعی داشت. در مقابل بیش ترین میزان هدایت الکتریکی، پراکسید هیدروژن، پراکسیداسیون لیپیدها، اسیدهای چرب اشباع و غیر اشباع در بذرهای خشک ذخیره شده در شرایط پیری با اکسیژن مشاهده شد. بذرهای ذخیره شده در شرایط پیری طبیعی در مقایسه با پیری مصنوعی (پیری کنترل شده و پیری با اکسیژن) بیش ترین میزان جوانه زنی، محتوای ترکیبات ذخیره ای و فعالیت آنزیم آمیلاز را داشتند. در طول فرآیند ذخیره سازی مشاهده شد که میزان پیری در بذرهای خشک بالنگو شهری در مقایسه با بالنگو شیرازی بالاتر بود.
نتیجه گیری: پیری با اکسیژن را می توان یک روش سریع پیری مصنوعی برای بررسی طول عمر بذرهای خشک در نظر گرفت. از سوی دیگر شرایط دمایی و رطوبتی پایین در پیری طبیعی را می توان به عنوان روشی عملی انتخاب کرد که باعث حفظ کیفیت و طول عمر بذر می شود. بذرهای بالنگو شیرازی را به دلیل بالا بودن محتوای ترکیبات ذخیره ای (ساکارز، نشاسته و قند محلول کل) می توان برای دوره ای طولانی نگه داری کرد.

جنبه های نوآوری:

پیری بذر منجر به افزایش شاخص های بیوشیمیایی از قبیل پراکسیداسیون لیپید، پراکسید هیدروژن، اسیدهای چرب اشباع و غیر اشباع شد.
میزان زوال در بذرهای خشک بالنگو شهری بیشتر از بالنگو شیرازی بود.
در مقایسه با بالنگو شهری، محتوای ترکیبات ذخیره ای و فعالیت آنزیم های آمیلاز در بذر بالنگو شیرازی بیشتر بود.

ارزیابی پتانسیل دگرآسیبی علف‌هرز جو وحشی (Hordeum spontaneum) بر خصوصیات جوانه‌زنی، مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه شاهی (Lepidium sativum)

ابراهیم غلامعلی پور علمداری

چکیده مبسوط
مقدمه: ترکیب های شیمیایی در گیاهان شامل ترکیبات اولیه و یا ثانویه می باشند. ترکیبات دگرآسیب عمدتاً از نوع ثانویه بوده که از راه هایی نظیر آبشویی، تجزیه بقایای گیاهی، تبخیر و ترشحات ریشه ای انتشار می یابند. گیاهان دارای خاصیت دگرآسیب با موادی که در اطراف خود انتشار می دهند بر جوانه زنی و رشد سایر گیاهان اثرات منفی و یا حتی مثبت دارند. این اثرات وابسته به نوع اندام، غلظت، محل رویش گیاهان، بلوغ فیزیولوژیکی و ... می باشد.
مواد و روش ها: آزمایشی با هدف ارزیابی پتانسیل دگرآسیبی علف هرز جو وحشی (Hordeum spontaneum) بر خصوصیات جوانه زنی، مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه محک و حساس به آللوشیمیایی شاهی در سال 1400 انجام شد. این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار به اجرا درآمد. تیمارها شامل غلظت های مختلف عصاره آبی جو وحشی در 11 سطح (0، 10، 20، 30، 40، 50، 60، 70، 80، 90 و 100 درصد) بود.
یافته ها: نتایج نشان داد که غلظت های مختلف عصاره آبی علف هرز جو وحشی اثر کاهشی معنی داری بر صفات درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه، شاخص طولی بنیه بذر، وزن خشک ریشه چه و ساقه چه و به علاوه رنگیزه های فتوسنتزی نظیر کلروفیل هایa ، b و کل و کاروتنوئید ها نشان دادند، به گونه ای که میزان تأثیر پذیری آن ها وابسته به حد آستانه غلظت عصاره آبی بود. در مقابل محتوای آمینو اسید پرولین، قندهای محلول، نشت یونی، فعالیت آنزیم های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز، غلظت مالون دی آلدهید و ترکیبات فنولی در مقایسه با شاهد افزایش نشان داد. در اکثر موارد، بیشترین افزایش این ترکیبات در غلظت 100 درصد عصاره آبی به دست آمد. این امر نشان دهنده تنش اکسیداتیو و سمیت سلولی بالای ناشی از ترکیبات دگرآسیب حاضر در عصاره آبی جو وحشی می باشد.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج این آزمایش می توان استنباط نمود که عصاره آبی جو وحشی به دلیل خاصیت دگرآسیبی از جوانه زنی و رشد گیاهچه ای شاهی جلوگیری نمود. بنابراین با توجه به اثبات اثر دگرآسیبی علف هرز جو وحشی و دارا بودن زیست توده بالا، احتمالاً بتوان از ترکیبات زیست فعال حاضر در این گیاه جهت تولید علفکش سازگار با محیط زیست و یا حتی پتانسیلی برای تولید فرمولاسیون جدید علفکش های سنتزی در صورت اثبات اثر مثبت آن بر روی سایر گونه ها معرفی نمود.

جنبه های نوآوری:

تفاوت در تأثیر غلظت های مختلف عصاره آبی علف هرز جو وحشی بر خصوصیات جوانه زنی و رشد گیاهچه ای گیاه محک و حساس به آللوشیمیایی شاهی مربوط به حد آستانه غلظت آن ها است.
کاهش معنی دار خصوصیات جوانه زنی و رنگیزه های فتوسنتزی شاهی نشان دهنده شدت تنش اکسیداتیو ناشی از ترکیبات دگرآسیب در عصاره آبی جو وحشی می باشد.
ویژگی دگرآسیبی علف هرز جو وحشی می تواند کاندید مناسبی برای تولید علفکش های زیستی باشد.

تحمل تنش شوری در ارقام گندم بهاره ایران در مرحله جوانه‌زنی

هادی علی پور

چکیده مبسوط
مقدمه: مرحله جوانه زنی در گیاهان از جمله گندم مرحله ای بسیار حساس به تنش های زیستی و غیر زیستی می باشد. استقرار گیاه در مراحل اولیه رشد بویژه در مرحله جوانه زنی همواره از اهمیت بسزایی برخوردار است. تنش شوری یکی از تنش های غیر زیستی است که هر ساله منجر به خسارات بسیاری به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک می شود. بنابراین شناسایی و استفاده از ارقام متحمل به تنش شوری یکی از راه های مؤثر در کاهش اثرات منفی تنش شوری است.
مواد و روش ها: در پژوهش حاضر عکس العمل 64 رقم گندم بهاره در مرحله جوانه زنی به دو سطح تنش شوری (طبیعی به عنوان شاهد و تنش شوری 12 دسی زیمنس بر متر نمک کلرید سدیم) با دو تکرار در قالب طرح لاتیس ساده در آزمایشگاه ژنتیک دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه بررسی شد. در طی هفت روز صفات درصد جوانه زنی، شاخص جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، انرژی جوانه زنی، بنیه بذر، میانگین زمان جوانه زنی و میانگین سرعت جوانه زنی و بعد از روز هفتم صفات طول گیاهچه، طول ساقه چه، طول ریشه چه، نسبت طول ساقه چه به طول ریشه چه، وزن تر گیاهچه، وزن خشک گیاهچه اندازه گیری شد.
یافته ها: بین ارقام مورد مطالعه از نظر تمامی صفات شامل طول ریشه چه، طول ساقچه، طول گیاهچه، وزن تر و خشک گیاهچه، نسبت طول ساقچه به ریشه چه، شاخص جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، انرژی جوانه زنی، درصد جوانه زنی، بنیه بذر، میانگین زمان جوانه زنی و میانگین سرعت جوانه زنی تفاوت معنی داری در سطح احتمال یک درصد مشاهده شد. برپایه تجزیه به عامل ها، در هر دو شرایط طبیعی و تنش شوری، صفات مورد بررسی در چهار عامل اصلی گروه بندی شدند که این چهار عامل در شرایط طبیعی 74/92 درصد و در شرایط تنش شوری 85/93 درصد از تغییرات کل را توجیه نمودند. با استفاده از تجزیه خوشه ای، ارقام در شرایط طبیعی و تنش شوری به ترتیب در سه و دو خوشه گروه بندی شدند.
نتیجه گیری: براساس نتایج بای پلات حاصل از تجزیه به عامل ها و تجزیه خوشه ای، ارقام مغان 2، بیستون، اکبری، مغان 3، دستجردی، مرودشت، گهر و مهدوی بعنوان ارقام مطلوب و ارقام دریا، بم، تجن، سیستان، فرونتانا، کویر و افق بعنوان ارقام نامطلوب از نظر صفات مورد اندازه گیری در این آزمایش، معرفی شدند که می توانند در پروژه های به نژادی مورد استفاده قرار گیرند.

جنبه های نوآوری:

تنوع بالایی از نظر تحمل تنش شوری در بین ارقام گندم بهاره ایرانی در مرحله جوانه زنی مشاهده گردید.

ارقام مهدوی، دستجردی، بیستون، اکبری، مغان 2، مغان 3، گهر و مرودشت به عنوان ارقام متحمل به تنش شوری در مرحله جوانه زنی شناسایی شدند.

تحلیل مقایسه‌ای جوانه‌زنی بذر در آویشن دنایی (Thymus daenensis) و آویشن باغی (Thymus vulgaris) نسبت به تنش پتانسیل آبی با استفاده از مدل‌سازی زمان رطوبتی

عاطفه صبوری

چکیده مبسوط
مقدمه: جوانه زنی بذر و استقرار گیاهچه از حساس ترین مراحل در چرخه زندگی گیاه هستند. از بین عوامل محیطی، پتانسیل آبی یک عامل مهم تأثیرگذار در جوانه زنی بذر گیاهان مختلف است. این پژوهش به منظور ارزیابی اثرات پتانسیل آب بر شاخص های جوانه زنی و کمی سازی اثر پتانسیل آب بر پاسخ های جوانه زنی بذرهای گیاه دارویی آویشن انجام گرفت.
مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با چهار تکرار در آزمایشگاه گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه ایلام در زمستان سال 1401 اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل دو گونه آویشن (آویشن دنایی و آویشن باغی) و سطوح تنش پتانسیل آبی حاصل از پلی اتیلن گلیکول 6000 در شش سطح (صفر، 1/0-، 3/0-، 5/0-، 7/0- و 9/0- مگاپاسکال) بودند.
یافته ها: نتایج نشان داد با کاهش پتانسیل آب به 1/0-، 3/0-، 5/0- و 7/0- مگاپاسکال در مقایسه با عدم تنش پتانسیل آبی، جوانه زنی بذر در آویشن دنایی به ترتیب 43/8، 26/43، 80/61 و 76/88 درصد و در آویشن باغی به ترتیب 74/19، 08/44، 18/61 و 76/92 درصد کاهش یافت. همچنین آویشن باغی در پتانسیل آب 9/0- مگاپاسکال، قادر به جوانه زنی نبود، در صورتی که تعدادی از بذرهای آویشن دنایی توانستند در این پتانسیل جوانه بزنند. بیشترین سرعت جوانه زنی هر دو گونه آویشن دنایی و آویشن باغی تحت شرایط عدم تنش مشاهده شد که بین آن ها تفاوت معنی داری وجود نداشت. چهار توزیع شامل نرمال، لجستیک، لوگ لجستیک و گامبل برای کمّی سازی پاسخ جوانه زنی بذر آویشن نسبت به پتانسیل آب مورد مقایسه قرار گرفتند. به منظور ارزیابی مناسب ترین برازش از بین توزیع های همگرا شده، از شاخص‏های آکائیک تصحیح شده (AICc)، ضریب تبیین تعدیل شده (R²_adj) و جذر میانگین مربعات خطا (RMSE) استفاده شد. پایین ترین مقدار شاخص AICc در گیاهان آویشن دنایی به ترتیب به توزیع های لوگ لجستیک و لجستیک (2012- و 2006-)، و در آویشن باغی به توزیع گامبل (1665-) اختصاص یافت که معرف مدل های برتر برای کمّی کردن واکنش آن گونه به پتانسیل آب است. برآورد فراسنجه های توزیع های مدل زمان رطوبتی نشان داد، از لحاظ ثابت زمان رطوبتی (θ_H)، گونه آویشن دنایی (91/23 مگاپاسکال بر ساعت) در مقایسه با آویشن باغی (06/28 مگاپاسکال بر ساعت) مقدار ثابت زمان رطوبتی (θ_H) کمتری به خود اختصاص داد که بیانگر سرعت جوانه زنی بیشتر در آویشن دنایی بود. مقدار ψ_b(50)در آویشن دنایی (455/0- مگاپاسکال) کمتر از مقدار آن در آویشن باغی (388/0- مگاپاسکال) به دست آمد؛ لذا بر اساس نتایج، آویشن دنایی توانایی بیشتری برای تحمل به تنش پتانسیل آبی در مرحله جوانه زنی نشان داد.
نتیجه گیری: به طور کلی نتایج نشان داد، اثرات تنش پتانسیل آبی بر مؤلفه های جوانه زنی گونه آویشن باغی بیش از آویشن دنایی بود و بر اساس فراسنجه های مدل زمان رطوبتی، آویشن دنایی نسبت به آویشن باغی متحمل تر بود.

جنبه های نوآوری:

مناسب ترین توزیع در مدل زمان رطوبتی برای پیش بینی جوانه زنی بذر آویشن دنایی و باغی در شرایط تنش پتانسیل آبی تعیین شد.
آستانه سطح تنش پتانسیل آبی ایجاد کننده کاهش معنی دار در مؤلفه های جوانه زنی آویشن دنایی و باغی تعیین شد.
بر اساس مدل زمان رطوبتی، گونه آویشن متحمل تر نسبت به تنش پتانسیل آبی در مرحله جوانه زنی تعیین شد.

کمّی‌سازی پاسخ جوانه‌زنی بذر کوخیا (Kochia scoparia) به دماهای مختلف و تنش اسمزی ناشی از شوری

فرزاد شریف زاده

چکیده مبسوط
مقدمه: در حال حاضر، تنش های دمایی و شوری به طور گسترده در سراسر جهان در حال گسترش است که تأثیر منفی بر عملکرد گیاهان مختلف بخصوص مرحله جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه دارد. در همین راستا، هدف از این مطالعه آزمایشگاهی بررسی اثر تیمارهای دمایی و سطوح شوری بر خصوصیات جوانه زنی بذر و رشد اولیه گیاهچه کوخیا (کوشیا) بود.
مواد و روش ها: در آزمایش اول، دما در نه سطح (1، 5، 10، 15، 20، 25، 30، 35 و 40 درجه سلسیوس) و در آزمایش دوم تنش اسمزی ناشی از شوری در شش سطح (بدون تنش، 4/0-، 8/0-، 2/1-، 6/1-، 8/1- مگاپاسکال) به عنوان تیمارهای آزمایشی در نظر گرفته شدند. به منظور تعیین دماهای اصلی (پایه، بهینه و بیشینه)، جوانه‏زنی بذر کوخیا از مدل های رگرسیون غیرخطی شامل مدل دو تکه ای، مدل دندان مانند و مدل بتای تغییر یافته استفاده شد.
یافته ها: در آزمایش اول، پاسخ سرعت جوانه زنی کوخیا توسط یک تابع دو تکه ای با میزان R²، RMSE و شاخص آیکائیک (AIC) به ترتیب 92/0، 32/1 و 69/65 پیش بینی شد که نشان دهنده دقت و صحت بالای این مدل در پیش بینی دماهای ویژه جوانه زنی بذر کوخیا نسبت به دو مدل دیگر است. در این مدل، دمای پایه برای جوانه زنی 7/0 درجه سلسیوس، 20 درجه سلسیوس برای دمای بهینه و همچنین 3/44 درجه سلسیوس برای دمای بیشینه تخمین زده شد. در آزمایش دوم، تنش شوری بر ویژگی های جوانه زنی بذر شامل درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، درصد گیاهچه طبیعی، طول گیاهچه و شاخص بنیه گیاهچه کوخیا تأثیر منفی می گذارد. بالاترین درصد جوانه زنی بذرهای کوخیا در شرایط بدون تنش شوری با مقدار 66/88 درصد مشاهده شد که در شرایط تنش اسمزی ناشی از شوری 8/1- مگاپاسکال به13 درصد رسید.
نتیجه گیری: به طور کلی نتایج نشان داد که مدل دو تکه ای کارایی و دقت بالاتری نسبت به دو مدل دیگر در پیش بینی جوانه زنی بذرهای کوخیا در دماهای مختلف دارد. همچنین افزایش سطوح تنش اسمزی ناشی از شوری، پتانسیل جوانه زنی و رشد گیاهچه ای بذر کوخیا را به طور چشمگیری کاهش داد، به طوری که در سطح تنش 8/1- مگاپاسکال نسبت به شرایط بدون تنش، 75 درصد جوانه زنی کاهش یافت.

جنبه های نوآوری:

دماهای ویژه (دمای پایه، بهینه و بیشینه) جوانه زنی بذر کوخیا تعیین شد.
در این پژوهش، 1 درجه سلسیوس و تنش اسمزی ناشی از شوری 8/1- مگاپاسکال را به ترتیب به عنوان تنش دمای پائین و شوری بحرانی معرفی شدند.

تاثیر پرایمینگ با سدیم نیتروپروساید بر شاخص‌های جوانه‌زنی و صفات بیوشیمیایی گیاهچه برنج (Oryza sativa) تحت تنش شوری

هانیه سعادت

چکیده مبسوط
مقدمه: شوری مهمترین تنش محیطی است که با تأثیر بر ریخت شناسی، فیزیولوژی و مشخصات بیوشیمیایی گیاهان به ویژه در مناطق نیمه خشک و خشک، بهره وری گیاه را محدود می کند. شوری با به تاخیر انداختن جوانه زنی بذر و کاهش سرعت جوانه زنی، رشد گیاهچه را مختل می کند و در نهایت رشد بهینه گیاهچه را به تاخیر می اندازد. پرایمینگ بذر به عنوان یک روش سریع، آسان و موثر برای بهبود جوانه زنی، ویژگی های رشد گیاهچه و دفاع کلی گیاه در برابر تنش های غیرزیستی در بسیاری از محصولات زراعی برجسته است. پرایمینگ به عنوان تیمار بذر قبل از کاشت تعریف می شود که در آن بذرها به طور کامل در آب یا انواع محلول های شیمیایی غوطه ور می شوند و تا زمان استفاده بعدی خشک می شوند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر پرایمینگ با سدیم نیتروپروساید بر شاخص های جوانه زنی و صفات بیوشیمیایی گیاهچه برنج تحت تنش شوری اجرا گردید.
مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1402 انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار سطح شوری (صفر، 50، 100 و 150 میلی مولار کلریدسدیم) و سه سطح سدیم نیتروپروساید (صفر، 40 و 80 میکرومولار) بود.
یافته ها: نتایج نشان داد که شوری شاخص های جوانه زنی و رشد شامل میانگین جوانه زنی روزانه، ضریب جوانه زنی، ضریب آلومتری، طول ریشه چه، طول ساقه چه و گیاهچه، وزن تر و خشک ریشه چه و ساقه چه را کاهش داد، ولی پرایمینگ بذر با سطوح مختلف سدیم نیتروپروساید به ویژه سطح 80 میکرومولار این صفات را بهبود بخشید. شوری درصد رطوبت گیاهچه را کاهش داد، به طوری بیش ترین درصد رطوبت گیاهچه (13/70 درصد) در شاهد بود. بیش ترین سرعت جوانه زنی روزانه و محتوای مالون دی آلدئید در شوری 150 میلی مولار مشاهده گردید. پرایمینگ سرعت جوانه زنی روزانه و مقدار مالون دی آلدئید را کاهش داد، به طوری که کم ترین سرعت جوانه زنی روزانه (08/0) و محتوای مالون دی آلدئید (159/0 میلی مول بر گرم وزن تر) در پرایمینگ با سدیم نیتروپروساید 80 میکرومولار حاصل شد. همچنین، شوری فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز را نیز کاهش داد. به طوری که، کم ترین فعالیت آلفا آمیلاز (93/7 میلی گرم بر گرم وزن تر بذر) در شاهد (آب مقطر) و شوری 150 میلی مولار به دست آمد.
نتیجه گیری: نتایج نشان داد که تیمار بذر با سدیم نیتروپروساید80 میکرومولار مؤثرترین روش برای بهبود جوانه زنی و صفات بیوشیمیایی بذر برنج تحت تنش شوری محسوب می شود و می تواند اثرات مضر شوری بر برخی صفات در گیاهچه برنج را کاهش داده و رشد گیاهچه را بهبود بخشد.

جنبه های نوآوری:

پرایمینگ بذر با استفاده از سدیم نیتروپروساید سبب بهبود شاخص های جوانه زنی بذر برنج تحت شرایط شوری گردید.
پرایمینگ با سدیم نیتروپروساید محتوای مالون دی آلدئید را کاهش و فعالیت آلفا آمیلاز را افزایش داد.
غلظت 80 میکرمولار سدیم نیتروپروساید تاثیر بهتری بر شاخص های جوانه زنی و صفات بیوشیمیایی نشان داد.

تقویت جوانه‌زنی بذرهای فرسوده تریتیکاله (x Triticosecale) با پیش‌تیمار هورمونی

محمد صدقی

چکیده مبسوط
مقدمه: مرحله جوانه زنی و رویشی گیاهچه از مهم ترین مراحل رشدی گیاه است که تعیین کننده درجه موفقیت سامانه های زراعی در تولید است. فرسودگی ناشی از شرایط انبارداری بذرها چالشی است که موجب کاهش جوانه زنی و ظهور گیاهچه ضعیف، از دست رفتن بنیه بذر و در نهایت مرگ بذر می گردد. به همین دلیل به کارگیری روش هایی برای افزایش توانایی جوانه زنی و افزایش بنیه بذر و بهبود استقرار گیاهچه ها امری ضروری است. استفاده از هورمون های گیاهی یکی از روش هایی است که می تواند توانایی جوانه زنی بذر و رشد بهینه گیاه را در شرایط فرسودگی بذر افزایش دهد. پرایمینگ بذر با هورمون های گیاهی از جمله روش های بسیار ساده و ارزان جهت بهبود جوانه زنی بذر، تسریع رشد و استقرار گیاهچه، یکنواختی جوانه زنی و تولید گیاهچه قوی است. هدف از این آزمایش تعیین اثرگذارترین پیش تیمارهای هورمون های رشدی جهت بهتر شدن خصوصیات جوانه زنی بذرهای فرسوده تریتیکاله و استقرار گیاهچه ها می باشد.
مواد و روش ها: به منظور بررسی اثر پرایمینگ بر شاخص های جوانه زنی و برخی صفات بیوشیمیایی بذرهای فرسوده تریتیکاله، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1402 در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی اجرا شد. تیمارها شامل میزان فرسودگی (5%، 15% و 25%) و انواع پرایمینگ (بدون پرایم، آب مقطر، سیتوکینین، اسپرمیدین، اسید سالیسیلیک و اکسین) بودند.
یافته ها: نتایج نشان داد که فرسودگی درصد جوانه زنی را کاهش داد. پرایمینگ سبب کاهش تأثیر فرسودگی و بهبود درصد جوانه زنی به مقدار 9/36 درصد گردید. با افزایش فرسودگی طول ریشه چه، شاخص بنیه طولی گیاهچه، میزان پروتئین و فعالیت پروتئاز کاهش یافت، در حالی که پرایمینگ موجب کاهش اثر فرسودگی بر روی این صفات شد. در پایین ترین سطح بنیه بذر (25 درصد) پرایمینگ با اکسین طول ریشه چه و ساقه چه، فعالیت پروتئاز و شاخص بنیه طولی گیاهچه را به ترتیب 07/72، 06/62، 27/73 و 06/77 درصد نسبت به شاهد افزایش داد.
نتیجه گیری: نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که پرایمینگ بذر تریتیکاله با هورمون رشد اکسین، می تواند موجب تقویت بذرهای فرسوده و افزایش جوانه زنی و یکنواختی تولید گیاهچه تریتیکاله گردد.

جنبه های نوآوری:

پیش تیمار اکسین بیش ترین تأثیر را بر بهبود کیفیت و خصوصیات جوانه زنی بذر فرسوده تریتیکاله داشت.
اثرات استفاده از پیش تیمار تنظیم کننده های رشد در بذرهای فرسوده تریتیکاله مورد بررسی قرار گرفت.

ارزیابی اثر تنش خشکی بر خصوصیات جوانه‌زنی برخی لاین‌های پیشرفته گندم نان دیم

حمیدرضا نوریزدان

چکیده مبسوط
مقدمه: وقوع تنش خشکی در کشت دیم گندم که در آن گیاه تنها متکی به آب باران است، می تواند اثر مخربی بر رشد گیاه داشته باشد. با توجه به طولانی بودن پروژه های به نژادی، شناسایی لاین های اصلاحی از نظر تحمل به تنش خشکی در مرحله جوانه زنی، می تواند به طور قابل توجهی به کاهش زمان و هزینه های برنامه های به نژادی گندم دیم برای توسعه ارقام مقاوم به خشکی منجر شود. شناسایی میزان تحمل لاین هایی که هنوز به مرحله آزاد سازی نرسیده اند از طریق شبیه سازی تنش خشکی در شرایط آزمایشگاهی، از جمله روش های نوآور برای کمک به انتخاب رقم متحمل به خشکی در مراحل نهایی است. از سوی دیگر مرحله جوانه زنی، اهمیت بسیاری در استقرار بوته ها دارد. این مرحله برای رشد و توسعه گیاه حیاتی است و در صورت وجود لاین های متحمل می تواند تأثیر قابل توجهی بر عملکرد گندم نان داشته باشد.
مواد و روش ها: این آزمایش به منظور بررسی خصوصیات جوانه زنی 11 لاین پیشرفته گندم نان دیم، در چهار سطح پتانسیل اسمزی (2-، 4-،6- و 8- بار) بوجود آمده توسط پلی اتیلن گیلکول 6000 به همراه شاهد (در مجموع پنج سطح) در شرایط آزمایشگاهی در دانشگاه خلیج فارس، به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاٌ تصادفی با سه تکرار انجام شد. در این آزمایش صفات شامل درصد جوانه زنی و سرعت جوانه زنی، سرعت رشد ریشه چه و ساقه چه، شاخص بنیه بذر (به دو روش)، طول ریشه چه و ساقه چه، طول گیاهچه، وزن خشک ریشه چه و ساقه چه و ضریب آلومتری، اندازه گیری شدند.
یافته ها: میانگین صفات، با افزایش سطح تنش، کاهش یافت. نتایج جدول تجزیه واریانس نشان داد که بین لاین ها و سطوح تنش خشکی برهمکنش در سطح معنی دار یک درصد وجود داشت. بنابراین تجزیه برشی فیزیکی در هر سطح تنش برای مقایسه ارقام انجام شد. واکنش لاین ها از نظر صفات مختلف، در برابر سطوح مختلف پتانسیل اسمزی، از نوع برهمکنش ترتیبی بود. با افزایش سطح تنش خشکی، درصد و سرعت جوانه زنی، سرعت رشد ریشه چه و ساقه چه و طول گیاهچه کاهش یافت. در مجموع کل آزمایش، لاین های شماره 3 و 4 دارای بالاترین درصد جوانه زنی (86/58) و سرعت جوانه زنی (60/3 بذر در روز)، سرعت رشد ریشه چه (85/0 سانتی متر در روز) و ساقه چه (70/0 سانتی متر در روز)، و طول ریشه چه (83/8 سانتی متر) و گیاهچه (12/7 سانتی متر) بودند.
نتیجه گیری: واکنش لاین ها از نظر صفات مختلف، در برابر سطوح مختلف پتانسیل اسمزی، متفاوت بود. بر اساس صفات بررسی شده، لاین های 3 و 4 از نظر تحمل به تنش خشکی وضعیت بهتری داشتند. از این لاین ها می توان به عنوان منابع برتر در برابر شرایط خشکی در برنامه های بعدی به نژادی استفاده کرد.

جنبه های نوآوری:

ارزیابی و غربال گری لاین های اصلاحی گندم از نظر تحمل به تنش خشکی با شبیه سازی شرایط در آزمایشگاه با مقایسه صفات مورفولوژیک در مراحل اولیه رشد گیاه، انجام شد.
واکنش لاین ها در سطوح مشابه تنش خشکی، غیر یکسان بود و تجزیه برشی فیزیکی بر اساس هر سطح تنش، برهمکنش ترتیبی بین سطوح لاین و تنش را نشان داد.