جلد 5، شماره 2 - ( (پاییز و زمستان) 1397 )                   سال1397، جلد5 شماره 2 صفحات 91-104 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


دانشگاه شهرکرد ، aabasi59@yahoo.com
چکیده:   (1455 مشاهده)
DOR: 98.1000/2383-1251.1397.5. 91.10.2.1575.41

چکیده مبسوط

مقدمه: بذرها گزینه مناسبی جهت برنامه‌های تکثیر و حفاظت گیاهان دارویی هستند. اگر چه وجود خواب در بذر برای گیاهان دارویی وحشی یک راهبرد سازگاری محسوب می‌شود، اما در مسیر اهلی‌سازی، زراعت و پرورش آن‌ها یک صفت نامطلوب محسوب می‌شود و باید آن را برطرف نمود. بذر خوشاریزه نیز علیرغم دارا بودن خواص دارویی قابل توجه، دارای خواب می‌باشد.
مواد و روش‌ها: به منظور شکست خواب بذر گیاه خوشاریزه سه آزمایش جداگانه شامل سرمادهی مرطوب، تیمار هورمونی و ترکیبی از هردو اجرا گردید. برای تیمار سرمادهی مرطوب بذرها در 10 نمونه 100 تایی به صورت مرطوب در دمای 5 درجه سانتی‌گراد به مدت 2، 4، 6، 8، 10، 12، 14 و 16 هفته قرار گرفته و با استفاده از طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار مورد مقایسه قرار گرفتند. برای تیمار هورمونی بذرها به مدت 24 ساعت در بستر حاوی غلظت‌های صفر، 500 و 1000 میلی‌گرم در لیتر جیبرلین قرار گرفتند و سپس به شرایط جوانه‌زنی منتقل شدند ولی از آنجاکه شکست خواب اتفاق نیفتاد، این آزمایش مورد بحث قرار نگرفت. برای ترکیب تیمارهای هورمونی و سرمادهی بذرها به مدت 24 ساعت در دمای 20 درجه سانتی‌گراد در غلظت‌های ذکر شده جیبرلین قرار داده شدند و سپس به محیط حاوی آب مقطر در دمای 5 درجه سانتی‌گراد منتقل شد و در مدت 2، 4، 6 و 8 هفته در یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد مقایسه قرار گرفتند. عامل اول غلظت جیبرلین در سه سطح و عامل دوم مدت زمان سرمادهی در 4 سطح بود.
یافته‌ها: سرمادهی مرطوب اثر مثبتی بر شکستن خواب بذر داشت و در تیمار 16 هفته سرمادهی صفات درصد و سرعت جوانه‌زنی و شاخص‌های بنیه به بیشترین مقدار خود رسید. استفاده توام تیمارهای هورمونی موجب تسریع شکست خواب و بهبود خصوصیات جوانه‌زنی بذرهای این گیاه گردید بطوریکه در 8 هفته به بالاترین میزان ممکن رسید. تیمار 8 هفته سرمادهی مرطوب در دمای 5 درجه سانتی‌گراد توأم با 1000 میلی‌گرم در لیتر جیبرلیک اسید، بهترین تیمار برای شکست خواب بذر خوشاریزه بود.
 نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد خواب بذرهای خوشاریزه از نوع فیزیولوژیکی است که بطور موفقیت آمیزی توسط سرمادهی و کاربرد همزمان سرمادهی و هورمون جیبرلین شکسته می‌شود. اگرچه هورمون جیبرلین به تنهایی اثری بر شکست خواب نداشت، اما سبب کاهش نیاز سرمایی بذرهای خوشاریزه گردید و استفاده توام این دو اثر هم‌افزایی داشت.

جنبه‌های نوآوری:
  1. خواب بذر خوشاریزه تحت تأثیر سرمادهی مرطوب برطرف شد، ولی جیبرلین به تنهایی اثری بر شکست خواب نداشت.
  2. استفاده از جیبرلین سبب کاهش نیاز سرمایی گردید و استفاده توام این دو بر شکست خواب اثر هم‌افزایی داشت.
متن کامل [PDF 484 kb]   (109 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: اکولوژی بذر
دریافت: ۱۳۹۷/۳/۲۵ | پذیرش: ۱۳۹۷/۹/۹

فهرست منابع
1. Aghababanejad, Z. Abbasi Surki, A., and Tahmasebi, P. 2018. Studying interaction of Moist-Chilling and gibberellic acid on germination of Fritillaria imperialis. Iranian Journal of Seed Science and Technology, 6: 257-266 [In Persian with English Summary].
2. Aghababanejad, Z. Tahmasebi, P., and Abbasi Surki, A. 2016. Effect of osmopriming on seed dormancy break and germination parameters of Fritillaria imperialis seed. Iranian Journal of Horticulture Science and Technology, 17: 65-76 [In Persian with English Summary].
3. Amooaghaie, R. 2007. The Effect of Moist-Chilling and GA3 on seed dormancy breaking of Ferula ovina Boiss. Journal of Crop Production and Processing, 11(40): 471-481 [In Persian with English Summary].
4. Bahadory, F., and Javanbakht, A. 2006. Effect of pre-treatments on seed germination and seedling growth of Bunium persicum in Semnan. Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 14: 163-169 [In Persian with English Summary].
5. Baskin, C.C., Meyer, E., and Baskin, J.M. 1995. Two type of morpho-physiological dormancy in seeds of two genera (Osmorhiza and Erythronium) with an Arcto- Tertiary distribution pattern. American Journal of Botany, 82: 293-298. [DOI:10.1002/j.1537-2197.1995.tb12633.x]
6. Bridg, H. 2000. Micro propagation and determination of the in vitro stability of Annona cherimola Mill and Annona muricata L. Humboldt Universitat zu Berlin. 120 p.
7. Cheraghi, F. Mahmoodi, S. Jami Alahmadi, M., and Parsa, S. 2012. Seed germination and growth improvement in Heracleum persicum Desf. by osmo-primming. Journal of Herbal Drugs, 2: 229-238 [In Persian with English Summary].
8. Delaram, M., and Sadeghiyan Z. 2010. The effects of Echinophora platyloba on primary of dysmenorrhea. Arak Medical University Journal 13: 61-67 [In Persian with English Summary].
9. Dhoran V.S., and Gudadhe, S.P. 2012. Effect of plant growth regulators on seed germination and seedling vigour in Asparagus sprengeri Regelin. International Research Journal of Biological Sciences, 1(7):6-10.
10. Ebrahimi R., Hassandokht, M., Zamani, Z. Kashi, A., Roldan-Ruiz, I. and Bockstaele, E.V. 2014. Seed morphogenesis and effect of pretreatments on seed germination of Persian Shallot (Allium hirtifolium Boiss.), an endangered medicinal plant. Horticulture and Environment Biotechnology, 55(1): 19-26. [DOI:10.1007/s13580-014-0032-7]
11. ISTA (International Seed Testing Association). 2009. International Rules for Seed Testing. International seed Testing Association. Bassersdorf. Switzerland.
12. Joosen, R.V., Kodde, J., Willems, L.A., Ligterink, W., Van der Plas, L. H., and Hilhorst, H.W. 2010. GERMINATOR: a software package for high‐throughput scoring and curve fitting of Arabidopsis seed germination. The Plant Journal, 62(1): 148-159. [DOI:10.1111/j.1365-313X.2009.04116.x] [PMID]
13. Kalsa, K.K., and Abebie, B. 2012. Influence of seed priming on seed germination and vigor traits of Vicia villosa ssp. dasycarpa (Ten.). African Journal of Agricultural Research, 7(21): 3202-3208
14. Karsen, C.M., and Lacka, E. 1986. A revision of the hormone balance theory of seed dormancy. Studies on gibberellin and/or abscisic acid deficient mutants of Arabidopsis thaliana. 315-323 in plant growth substances 1985. Berlin, Springer-verlag.
15. Keshtkar, H.R. Azarnivand, H. Etemad, V., and Moosavi, S.S. 2008. Seed dormancy-breaking and germination requirements of Ferula ovina and Ferula gummosa. Desert, 13: 45-51.
16. Khoocheki, A., and Azizi, G. 2005. Effect of different treatments on breaking dormancy of Teucriom polium. Iranian Field crop Research, 3(1): 81-88.[In Persian with English Summary].
17. Koyuncu, F. 2005. Breaking dormancy in black mulberry (Morus nigra L.) by cold stratification and exogenous application of Gibberellic Acid. Acta Biologyca Cracoviencia Botanica, 47(2): 23-26.
18. Mancuso, E., Bedini, G., and Peruzzi, L. 2012. Morphology, germination, and storage behavior in seeds of Tuscan populations of Fritillaria montana (Liliaceae), a rare perennial geophyte in Italy. Turkish Journal of Botany, 36: 161-166.
19. Mozaffarian V. 1996. A dictionary of Iranian plant names: Latin, English, Persian. Farhang Mo'aser Press. 764 p. [In Persian].
20. Nadjafi, F., Bannayan, M., Tabrizi, L., and Rastgoo, M. 2006. Seed germination and dormancy breaking techniques for Ferula gommosa and Teucrium pollium. Journal of Arid Environment, 64(3): 542-547. [DOI:10.1016/j.jaridenv.2005.06.009]
21. Nikolaeva, M.G. 1999. Patterns of seed dormancy and germination as related to plant phylogeny and ecological and geographical condition of their habitats. Russian Journal of Plant Physiology, 46: 432-437.
22. Rahnama-Ghahfarokhi, A., and Tavakol-afshari, R. 2007. Methods for dormancy breaking and germination of Galbanum seeds (Ferula gummosa). Asian Journal Plant Science, 6(4): 611-616. [DOI:10.3923/ajps.2007.611.616]
23. Razavi, S.M. and Hajiboland, R. 2009. Dormancy breaking and germination of Prangos ferulaceae seeds. Eurasian Journal of Bioscience, 3:78-83. [DOI:10.5053/ejobios.2009.3.0.11]
24. Rood, S.B. Buzzel, R.I.L. Major, D.J. and Pharis, R.P. 1990. Gibberellins and heterosis in maize: quantitative relationship. Crop Sciences, 30(2): 281-286. [DOI:10.2135/cropsci1990.0011183X003000020008x]
25. Rouhi, H.R., K. Shakarami, and R. Tavakkol Afshari. 2010. Seed treatments to overcome dormancy of waterlily tulip (Tulipa kaufmanniana Regel.). Australian Journal of Crop Science, 4(9): 718-721.
26. Salehi, A., Masoumi Asl, A., and Moradi, A. 2015. Evaluation of the effective methods of seed dormancy breaking in medicinal plant of Bilhar (Dorema aucheri). Iranian Journal of Seed Research, 2: 66-72 [In Persian with English Summary].
27. Sharifi, M., and Pouresmael, M. 2006. Breaking in seed dormancy in Bunium persicum by stratification and chemical substances. Asian Journal of Plant Science, 5(4): 695-699. [DOI:10.3923/ajps.2006.695.699]
28. Slater, R.J., and Bryant, J.A. 1982. RNA metabolism during breakage if seed dormancy by low temperature treatment of fruits of Acer platanoides. Annals of Botany, 50: 141-149. [DOI:10.1093/oxfordjournals.aob.a086351]
29. Walk J.L., and Hidayati, S.N. 2004. Germination and ecophysiology of the western North American species Osmorhiza depauperata (Apiaceae) implication of predation and phylogenic niche conservatism in seed dormancy evolution. Seed Science Research, 14(4): 387-894. [DOI:10.1079/SSR2004184]
30. Ya-jing, G. Jin H. Xian-ju, W., and Chen-xia, S. 2009. Seed priming with chitosan improves maize germination and seedling growth in relation to physiological changes under low temperature stress. Journal of Zhejiang University Science B, 10(6): 427-433. [DOI:10.1631/jzus.B0820373] [PMID] [PMCID]
31. Zaman, S. 2013. Medicinal Plant. Ghoghnus Press. 368 p. [In Persian].