fa مقایسه اثر روش‌های آماده‌سازی بذر اسپرس بر بهبود تحمل تنش قلیایی و بازیابی آن فیزیولوژی بذر Seed Physiology پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">جوانه‌زنی اولین و از مهم‌ترین مراحل زندگی اسپرس <span dir="LTR">(<em>Onobrychis</em> <em>viciifolia</em>)</span> است که حساسیت ویژه‌ای به تنش‌های محیطی مانند تنش قلیایی دارد. پژوهش حاضر، به‌منظور بررسی اثر روش‌های مختلف آماده‌سازی بذر بر بهبود تحمل گیاه اسپرس به تنش قلیایی در مرحله جوانه‌زنی، رشد اولیه و بازیابی آن به‌صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سال 1392 در دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز انجام شد. فاکتور اول شامل چهار روش آماده‌سازی بذر (بذر غلاف‌دار، بذر بدون غلاف، پیش تیمار سرمای بذر بدون غلاف و هیدروپرایمینگ بذر بدون غلاف) و فاکتور دوم شامل پنج سطح تنش قلیایی (با <span dir="LTR">pH</span> های 7/6، 9/7، 9/8، 8/9 و 7/10) بود. سطوح تنش قلیایی از ترکیب دو نمک خنثی <span dir="LTR">(Na₂SO₄, NaCl)</span> و دو نمک قلیائی <span dir="LTR">(NaHCO₃, Na₂CO₃)</span> به‌دست آمد. نتایج نشان داد که با افزایش قلیائیت (<span dir="LTR">pH</span>) درصد جوانه‌زنی کاهش یافت به‌طوری‌که در سطوح 8/9 و 7/10 هیچ بذری جوانه نزد. تنش قلیایی در سطح <span dir="LTR">pH</span> 9/8 موجب کاهش جوانه‌زنی اولیه (9/51 درصد)، درصد جوانه‌زنی نهایی (8/51 درصد)، طول ساقه‌چه (7/55 درصد) و طول ریشه‌چه (2/72 درصد) گردید. در همه شرایط قلیائی، کمترین جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچه در بذرهای با غلاف و پس از آن در تیمار پیش تیمار سرما مشاهده شد؛ در حالی که بیشترین جوانه‌زنی و رشد در تیمار هیدروپرایمینگ به دست آمد. بیشترین بازیابی در بذرهای بدون پوسته و پس از آن در هیدروپرایمینگ به دست آمد. به‌طورکلی، تیمارهای پیش‌تیمار سرما و بذرهای با غلاف تا سطح <span dir="LTR">pH</span> 9/7 و تیمارهای هیدروپرایمینگ و بذرهای بدون غلاف تا سطح <span dir="LTR">pH</span>9/8 توانستند بخشی از اثرات منفی تنش قلیایی را بازیابی کنند؛ که پس از این سطوح توانایی بازیابی مشاهده نشد.</p> <p style="text-align: justify">Germination is the first and the most stages for sainfoin&nbsp;(<em>Onobrychis</em> <em>viciifolia</em>) growth; which it has especially sensitivity to environmental stresses such as alkalinity. The current study was conducted to evaluate the effectiveness of seed pre-treatment methods on improving sainfoin tolerance to alkali stress in germination, early growth and its recovery as a factorial experiment based on a completely randomized design in College of Agriculture, Shiraz University in 2013. The first factor was four seed pre-treatment methods (seed with the pod, seed without the pod, pre-chilling of seed without pod and hydro-priming of seed without pod) and the second factor was five alkali stress levels (pH= 6.7, 7.9, 8.9, 9.8 and 10.7). Alkali stress levels were prepared using two neutral salts (Na₂SO₄ and NaCl) and two alkaline salts (NaHCO₃ and Na₂CO₃). The results showed that germination percentage was decreased as alkalinity (pH) levels were enhanced; so that, there were no germinated seeds in 9.8 and 10.7 treatments. Alkali stress reduced initial germination percentage (51.9%), final germination percentage (51.8%), plumule length (55.7%) and radicle length (72.2%). Under all alkalinity conditions, the lowest seed germination and seedling growth were observed in with pod seed, followed by pre-chilling treatments; while their highest were achieved in without pod seeds and hydro-priming treatments. The highest recovery was observed in without the pod, followed by hydro-primed seeds. Recovery was observed in Pre-chilled and with pod speeds up to 7.9 and in hydro-primed and without pod speeds up to 8.9.</p> حذف غلاف, سرمادهی, شاخص بازیابی, هیدروپرایمینگ Hydro-priming, Pod removal, Pre-chilling, Recovery index 99 107 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-170-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Sadeghi حسین صادقی sadeghi3007@gmail.com 10031947532846004280 10031947532846004280 No Shiraz University دانشگاه شیراز Mohammad Delaviz محمد دلاویز m.delaviz1429@yahoo.com 10031947532846004281 10031947532846004281 No Shiraz University دانشگاه شیراز Hadi Pirasteh-Anosheh هادی پیرسته انوشه : h.pirasteh@areeo.ac.ir 10031947532846004282 10031947532846004282 Yes Professor, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Yazd, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد Gholamhassan Ranjbar غلامحسن رنجبر ranjbar71@gmail.com 10031947532846004283 10031947532846004283 No National Salinity Research Center مرکز ملی تحقیقات شوری